Xu Hướng 2/2023 # Giáo Án Ngữ Văn 8 Tiết 105, 106: Sống Chết Mặc Bay (Phạm Duy Tốn) # Top 10 View | Bac.edu.vn

Xu Hướng 2/2023 # Giáo Án Ngữ Văn 8 Tiết 105, 106: Sống Chết Mặc Bay (Phạm Duy Tốn) # Top 10 View

Bạn đang xem bài viết Giáo Án Ngữ Văn 8 Tiết 105, 106: Sống Chết Mặc Bay (Phạm Duy Tốn) được cập nhật mới nhất trên website Bac.edu.vn. Hy vọng những thông tin mà chúng tôi đã chia sẻ là hữu ích với bạn. Nếu nội dung hay, ý nghĩa bạn hãy chia sẻ với bạn bè của mình và luôn theo dõi, ủng hộ chúng tôi để cập nhật những thông tin mới nhất.

Ngày giảng: Tiết 105 -106 :sống chết mặc bay (Phạm Duy Tốn) A/ Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh hiểu được giá trị hiện thưc ,giá trị nhân đạo và những thành công nghệ thuật của truyện ngắn “Sống chết mặc bay”. Rèn luyện kĩ năng tóm tắt truyện ,phân tích nhân vật qua các cảnh đối lập tương phản và tăng cấp. B/chuẩn bị: – HS: Soạn kĩ bài, đọc kỹ truyện. C/ Nội dung lên lớp. *Kiểm chúng tôi kiểm tra sự chuẩn bị bài của hs *Bài mới. GV giới thiệu bài: I) Đọc -Tìm hiểu chung. – HS đọc phần Tiểu dẫn SGK – Nêu những nét chính về tác giả ,tác phẩm? – GV chốt ý cơ bản. 1.Tác giả ,tác phẩm. -Phạm Duy Tốn (1883-1924) Quê Thường Tín ,Hà Tây. – Truyện ngắn “Sống chết mặc bay”viết tháng 7/1918. GV hướng dẫn đọc: Gvđọc mẫu,Hs đọc tiếp, GV Nhận xét uốn nắn. HS xem chú giải từ khó. 2- Đọc – Tìm hiểu từ khó. * Đọc. * Tìm hiểu từ khó Cho biết văn bản kể về sự việc gì? Nhân vật chính là ai? +Vỡ đê +Quan phụ mẫu . Sự kiện và nhân vật đó được tổ chức trong một cốt truyện gồm ba phần nội dung : – Cảnh đê sắp vỡ. -Cảnh trên đê và cảnh trongđình. – Cảnh đê vỡ. Tương ứng với ba phần đó là những đoạn nào? Phần nội dung nào là chính? Vì sao em xác định như thế? (Đoạn hai,vì dung lượng dài nhất,tập trung làm nổi bật nhân vật chính là quan phủ.) 3. Bố cục : 3 phần – Từ đầu đến Không khéo thì vỡ mất . – Tiếp đến Điếu mày. – Đoạn còn lại. Theo em văn bản này thuộc thể lọai nào? – GV lưu ý hơn về truyện ngắn hiện đại. (SGV) ? Hai bức tranh SGKđược vẽ với dụng ý gì? *Minh họa nội dung chính của truyện. *Tạo hai cảnh trái ngược,làm nổi bật tư tưởng phê phán bọn quan lại ăn chơi vô trách nhiệm trong khi dân đang ra sức cứu đê. 4. Thể loại – Truyện ngắn hiện đại . II)Tìm hiểu chi tiết Em hãy đọc đọan 1. Cảnh đê vỡ được gợi tả bằng các chi tiết không gian, thời gian nào ,địa điểm nào? Các chi tiết đó gợi cảnh tượng như thế nào ? Tên sông được nói cụ thể ( Sông Nhị Hà),nhưng tên làng ,tên phủ được ghi bằng kí hiệu (làng X,Phủ X).Điều đó dụng ý gì? * Chuyện này không chỉ xảy ra ở một nơi mà có thể phổ biến ở nhiều nơi nước ta . ?Trong truyện này ,phần mở đầu có vai trò “thắt nút”.ý nghĩa ‘thắt nút ‘ở đây là gì? * GV tóm ý dặn dò tiết sau : – Đọc kĩ ,tìm hiểu các phần còn lại theo câu hỏi SGK 1.Cảnh đê sắp vỡ : -Thời gian : Gần 1giờ đêm . -Không gian : Trời mưa tầm tã ,nước sông lên to . – Địa điểm ; Khúc sông làng X,thuộc phủ X. Tiết 106: Kiểm tra bài cũ: – Những hiểu biết của emvề tác giả Phạm Duy tốn và tác phẩm Sống chết mặc bay? – Nêu bố cục của truyện? GVtóm ý ,nhấn mạnh vai trò thắt nút của phần mở đầu.,dẫn dắt HS vào phân tích phần sau. * Giáo viên cho học sinh phân tích cảnh này bằng cách chia vở làm hai cột tạo tính đối lập tương phản . Cảnh tượng trên đê trước khi đê vỡ đuợc miêu tả ở đọan nào ?Em hãy đọc . (“ Dân phu” đến “hỏng mất”) ? Cảnh được miêu tả bằng những chi tiết , hình ảnh và âm thanh điển hình nào? ? Ngôn ngữ miêu tả của tác giả có gì đặc sắc ? Tác dụng? ? Đặt trong nội dung truyện Sống chết mặc bay ,đoạn tả cảnh trên đê trước khi đê vỡ có ý nghĩa gì? * Chuẩn bị cho sự xuất hiện cảnh tượng trái ngược khác sẽ diễn ra ở trong đình. HS đọc đoạn tả cảnh trong đình. Đoạn này kể về sự việc gì ? + Quan phụ mẫu được hầu hạ chơi tổ tôm trong khi có tin đê vỡ. – Trong đoạn văn kể chuyện quan phủ được hầu hạ,tác giả đã dùng những chi tiết nào về chân dung ,đồ vật đểdựng hình ảnh quan phủ? 2.Cảnh trên đê và cảnh trong đình : a.Cảnh trên đê -Kẻ thì thuổng ,người cuốcđắp ,cứ bì bõm lướt thướt như chuột lột -Âm thanh : Trống đánh liên thanh,ốc thổi vô hồi . -Tiếng người xáo xác gọi nhau . b.Cảnh trong đình: – Quan phụ mẫu uy nghi chễm chệ ngồi,,tay trái tựa gối xếp,chân phải duỗi thẳng ra để cho tên người nhà quỳ ở dưới đất mà gãi .. – Đồ vật :Bát yến hấp đường phèn,tráp đồi mồi,ống thuốc bạc ,đồng hồ vàng -Các chi tiết đó tạo lên hình ảnh quan phụ mẫu như thế nào? – Hình ảnh quan phụmẫu nhàn nhã hưởng lạc trái ngược với hình ảnh nào ngoài đê? – Béo tốt , nhàn nhã thích hưởng lạc,hách dịch. – Trái ngược với hình ảnh trăm họ đang vất vả ,lấm láp ,gộigió tắm mưa như đàn sâu lũ kiến ở trên đê. – Quan phụ mẫu là cha mẹ dân mà trong khi trăm họ vất vả gội gió tắm mưa để cứu đê cho thấy quan là kẻ như thế nào? – Khi được bẩm báo về tin tức trên đê thái độ của quan như thế nào? – Những hình ảnh tương phản nào xuất hiện trong đoạn truyện này? nhiên chơi bài. – Chi tiết nào trong đoạn này khắc họa rõ tính cách của quan phụ mẫu? Chi tiết này cho thấy quan là kẻ như thế nào? GV Thái độ vô trách nhiệm ,táng tận lương tâm của quan phụ mẫu được miêu tả theo chiều hướng như thế nào? + Tăng dần * Làm nổi rõ tính cách bất nhân của quan phủ . * Gián tiếp phả ánh tình cảnh thê thảm của nhân dân. * Bộc lộ thái độ mỉa mai phê phán của tác giả Vô trách nhiệm. – Ngài cau mặt ,gắt rằng : “Mặc kệ ” nhiên chơi bài,sung sướngvì ù bài. – Táng tận lương tâm. ? Liên hệ : Em thấy ngày nay các cấp chính quyền của Đảng và Nhà nước ta có vô trách nhiệm như tên quan không? Nêu một số biểu hiện cụ thể ? (Xuống tận nơi chỉ đạo sâu sát ,lo lắng ,cứu trợ) Theo dõi đoạn cuối văn bản,cho biết : ?Tác giả đã kết hợp ngôn ngữ miêu tả với biểu cảm như thế nào? ? Tác dụng của cách dùng ngôn ngữ này? Đặt trong toàn bộ truyện ,đoạn này có ý nghĩa gì? 3) Cảnh đê vỡ. + Nước tràn lênh láng ,xoáy thành vực sâu,nhà cửa trôi băng ,lúa má ngập hết. + kẻ sống không chỗ ở ,kẻ chết không nơi chôn,lênh đênh mặt nước .chiếc bóng bơ vơ ,tìnhcảnh thảm sầu ,kể sao cho xiết! Vừa gợi tả cảnh tượng lũ lụt do đê vỡ ,vừa tỏ lòng ai oấn cảm thương của tác giả. Vai trò mở nút :Thể hiện tình cảm nhân đạo của tác giả. ? Giá trị của Sống chết mặc bay trên các phương diện : Nội dung phản ánh hiện thực? Nội dung nhân đạo? Đặc sắc nghệ thuật? GV Tóm ý các nhóm trình bày: .III: Tổng kết. a)GTHT: Phả ánh cuôc sống ăn chơi hưởng lạc vô trách nhiệm của kẻ cầm quyền và cảnh sống thê thảm của người dân trong xã hội cũ. b)GTNĐ:Lên án bọn cầm quyền vô trách nhiệm ,táng tận lương tâm. -Cảm thương thân phận người dân bị rẻ rúng. D/ Hướng dẫn về nhà : – Đọc kĩ lại toàn bộ truyện ,nắm vững giá trị nội dung ,nghệ thuật của truyện.

Soạn Bài: Sống Chết Mặc Bay (Phạm Duy Tốn)

Sống chết mặc bay được xếp vào thể loại truyện ngắn. Ở Việt Nam, khoảng đầu thế kỉ XX, khái niệm này còn khá mới mẻ. Thời trung đại cũng đã có truyện hoặc các tác phẩm có tính chất tự sự nhưng không có tác phẩm nào thể hiện được những đặc trưng cơ bản của thể loại này.

Khác với các truyện dài (ví dụ: tiểu thuyết) và truyện vừa thường tái hiện trọn vẹn cuộc đời một nhân vật, một sự kiện, hoàn cảnh,… truyện ngắn chỉ là một lát cắt, một khoảnh khắc, một hiện tượng nổi bật (cũng có thể khác thường) của cuộc sống. Để đảm bảo với một dung lượng nhỏ mà chuyển tải được những ý nghĩa lớn, ngôn ngữ truyện ngắn phải hàm súc đến mức tối đa. Các chi tiết “thừa” (đối với việc thể hiện nội dung cốt truyện), các chi tiết rườm rà đều bị lược bỏ để tập trung vào những chi tiết chủ yếu nhất. Trong truyện ngắn, dường như hiện thực đời sống đã được “nén” chặt lại nhằm mục đích khắc hoạ nổi bật một hiện tượng, một nét bản chất trong quan hệ nhân sinh hay trong đời sống tâm hồn con người.

– Đoạn 1 (từ đầu đến “Khúc đê này hỏng mất”): Nguy cơ đê bị vỡ và sự chống đỡ của người dân.

– Đoạn 2 (tiếp theo đến “Điếu, mày!”): Quan phụ mẫu vô trách nhiệm, mải mê bài bạc trong khi đi hộ đê.

– Đoạn 3 (còn lại): Đê bị vỡ, nhân dân lâm vào cảnh thảm sầu.

2. Theo định nghĩa về phép tương phản:

b) Những người dân hộ đê: Làm việc liên tục từ chiều đến gần một giờ đêm. Họ bì bõm dưới bùn lầy, ướt như chuột lột, ai ai cũng mệt lử cả rồi; trong khi mưa tầm tã trút xuống, nước sông cuồn cuộn bốc lên. Tác giả nhận xét: “Tình cảnh trông thật là thảm”.

3. a) Phép tăng cấp đã được sử dụng để miêu tả tình cảnh nguy ngập của khúc đê. Mưa mỗi lúc một tầm tã. Nước sông càng dâng cao. Dân chúng thì đuối sức, mệt lử cả rồi.

+ Giá trị nhân đạo của truyện là đã cảm thông với sự vất vả, khốn khổ của người lao động trước cảnh thiên tai xảy ra do thái độ vô trách nhiệm của bọn quan lại.

Gần một giờ đêm, trời mưa tầm tã, nước sông Nhị Hà lên to, khúc đê làng X có nguy cơ sẽ vỡ. Hàng trăm hàng nghìn người dân ra sức chống chọi với sức nước. Thế mà tại ngôi đình trên một khúc đê gần đó, quan phụ mẫu vẫn ung dung cùng các quan đánh bài. Có người báo đê vỡ, ngài vẫn thản nhiên quát mắng. Cuối cùng, khi quan ù ván bài thật to, cũng là lúc “khắp mọi nơi miền đó, nước tràn lênh láng, xoáy thành vực sâu, nhà cửa trôi băng, lúa má ngập hết, kẻ sống không chỗ ở, kẻ chết không nơi chôn”.

Trong một truyện ngắn, giọng điệu có ý nghĩa rất quan trọng đối với giá trị của tác phẩm. Với đặc trưng hàm súc, tác giả truyện ngắn tận dụng tối đa những lợi thế của giọng điệu để thể hiện tư tưởng, tình cảm, thái độ của mình, đồng thời khắc hoạ đời sống một cách sâu sắc. Từ giọng điệu của tác giả cho đến giọng điệu của các nhân vật, khi đọc cần chú ý thể hiện sinh động và chính xác. Cụ thể, trong truyện ngắn này có những nhân vật chủ yếu sau:

– Giọng người kể chuyện (về mặt nào đó có thể coi là giọng của tác giả): mỉa mai, châm biếm khi viết về nhân vật “quan lớn”, xót thương khi miêu tả thảm cảnh mà dân chúng đang gặp phải.

– Giọng quan phụ mẫu: vừa hách dịch (khi sai bảo) vừa thờ ơ (khi nghe nói đến cảnh lũ lụt).

– Giọng nha lại, thầy đề: nịnh nọt, xun xoe,…

3. Các hình thức đã được vận dụng trong truyện Sống chết mặc bay:

4.* Qua ngôn ngữ đối thoại của tên quan phủ, có thể tháy hắn hiện lên với một nhân cách xấu xa, bỉ ổi. Đó là một tên quan vô trách nhiệm, tham lam và tàn bạo. Từ đây cũng cần phải rút ra một nhận định rằng: trong tác phẩm tự sự ngôn ngữ có vai trò vô cùng quan trọng trong việc hình thành nên tính cách của nhân vật.

Tiết 106: Sống Chết Mặc Bay (Tiếp)

– Giúp HS hiểu được giá trị hiện thực, nhân đạo và những thành công nghệ thuật của truyện ngắn ” sống chết mặc bay”.

– Rèn kĩ năng đọc, hiểu một văn bản.

– Biết tóm tắt truyện, phân tích nhân vật qua các cảnh đối lập – tương phản và tăng cấp.

– Có thái độ căm phẫn với bọn quan lại vô trách nhiệm, sự thương cảm trước cuộc sống lầm than cơ cực của người dân.

4. Giáo dục kĩ năng sống

– Rèn luyện cho học sinh kĩ năng lắng nghe, hợp tác

bức tranh là cảnh tượng nhân dân đang vật lộn vất vả trước nguy cơ đê vỡ. Còn 1 bên là cảnh quan phủ cùng nha lại lao vào cuộc tổ tôm. Vậy qua 2 cảnh đó tác giả muốn nói lên điều gì? Cô và các em cùng đi tìm hiểu nội dung tiếp theo của bài ngày hôm nay. HS lắng nghe HOẠT ĐỘNG 2: TÌM HIỂU VĂN BẢN Mục tiêu: HS nắm được sơ lược về tác giả, nội dung và nghệ thuật. Thời gian: 27ph Nội dung cần đạt Hoạt động của GV Hoạt động của HS 2. Cảnh trong đình * Quang cảnh: - Tĩnh mịch, trang nghiêm, nhàn nhã, đường bệ, nguy nga. * Hình ảnh quan phụ mẫu - uy nghi, chễm chện, có kẻ hầu người hạ. - Cử chỉ: hách dịch - Lời nói: gắt, quát. - Nghệ thuật: tương phản. àTóm lại: quan phụ mẫu là 1 tên quan hách dịch, thích hưởng lạc, thờ ơ vô trách nhiệm không màng đến sự sống chết của dân chúng. - Nghệ thuật: sử dụng phép tăng cấp. GV chuyển ý: quan phụ mẫu và đám nha lại lính tráng ở đây cũng đang đi làm nhiệm vụ " hộ đê". Chúng ta hãy xem họ "hộ đê" như thế nào? Cô và các em cùng chuyển sang phần 2. H: Theo em quang cảnh trong đình được miêu tả qua những chi tiết nào? ĐHTL: + Địa điểm: đình ở trên mặt đê nhưng cao mà vững chãi. + Quang cảnh: đèn thắp sáng trưng, nha lệ lính tráng, kẻ hầu người hạ đi lại rộn ràng, quan ngồi trên nha ngồi dưới, người nhà, lính lệ khoanh tay sắp hàng nghi vệ tôn nghiêm như thần thánh. H: Qua các chi tiết trên em có nhận xét gì về quang cảnh trong đình? ĐHTL: Tĩnh mịch, trang nghiêm, nhàn nhã, đường bệ, nguy nga. GV chốt: Tóm lại qua các chi tiết miêu tả cảnh trong đình ta có thể thấy quang cảnh nơi đây rất tĩnh mịnh, trang nghiêm, nhàn nhã, đường bệ, nguy nga. H: Trong cảnh đó nổi bật lên hình ảnh trung tâm nào? ĐHTL: H: Hình ảnh quan phụ mẫu được miêu tả qua những chi tiết nào? ĐHTL: + Uy nghi chễm chệ ngồi: tay trái dựa gối xếp, chân phải duỗi thẳng ra để cho tên người nhà quỳ ở dưới đất mà gãi. + Bên cạnh ngài mé tay trái bát yến hấp đường phiên để trong khay khảm, khói bay nghi ngút tráp, đồi mồi chữ nhật để mở" GV: Theo dõi tiếp cảnh phụ mẫu chơi tổ tôm. H: Em hãy tìm các chi tiết miêu tả cử chỉ và lời nói của quan phụ mẫu? ĐHTL: + Cử chỉ: ngài xơi bát yến vừa xong, ngồi khểnh vuốt râu, rung đùi, mắt đang mải trông đĩa nọc. + Lời nói: Ngài cau mặt gắt rằng: Mặc kệ! H: Qua những cử chỉ và lời nói đó của quan cho em hiểu thêm điều gì về quan? ĐHTL: Thờ ơ, vô trách nhiệm. Là người hách dịch, thích hưởng lạc. GV giảng: Chỉ qua vài chi tiết trên ta có thể thấy quan không chỉ hách dịch, thích hưởng lạc mà còn là một tên quan thờ ơ, vô trách nhiệm ngay cả khi nghe tin đê sắp vỡ. H: Em hãy cho biết cùng thời điểm này ở ngoài đê đang diễn ra cảnh gì? ĐHTL: - Mưa gió ầm ầm, dân phu rối rít trăm họ đang vất vả lấm láp, gội gió, tắm mưa như đàn sâu lũ kiến ở trên. H: Để nói về cảnh trong đình và ở ngoài đê trên thì tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật gì? ĐHTL: Nghệ thuật tương phản. H: Theo em phép tương phản trên có tác dụng gì? ĐHTL: + Làm nổi bật tính cách hưởng lạc, thờ ơ, vô trách nhiệm của quan phủ và nỗi thống khổ của người dân. + Tăng ý nghĩa phê phán của truyện. GV thuyết trình: Nếu như ở ngoài đê tất cả những người dân phu vất vả, nhem nhuốc, mệt nhoài vì vật lộn với việc cứu đê khỏi vỡ thì ở trong đình cách đây không xa chẳng khác gì một triều đình con: chỉ có mặt những kẻ có trách nhiệm trong cuộc "hộ đê" mà người chịu trách nhiệm cao nhất là quan phụ mẫu - vẫn đang ung dung chơi bời hưởng lạc, chẳng ai vội vã, lo âu. Thái độ vô trách nhiệm của quan được thể hiện rõ nhất qua chi tiết quan nghe tin đê vỡ: " Đê vỡ rồi!...Đê vỡ rồi!...đuổi nó ra". Mặc dù khi nghe tin đê vỡ như vậy nhưng quan vẫn thờ ơ chỉ say mê đến tổ tôm không màng đến sự sống chết của dân. GV liên hệ: Ngày nay cũng mưa gió, lũ lụt nhưng khác với thái độ của quan phụ mẫu thời đó. Những người lãnh đạo cán bộ trong Đảng và chính phủ đã có những biện pháp chính sách cụ thể đối với những vùng bị lũ lụt. Thậm chí có nhiều cán bộ lãnh đạo trưởng các ban ngành đã xuống tận nơi có lũ lụt cùng nhân dân khắc phục hậu quả do lũ lụt gây ra. Nhờ có sự quan tâm của Đảng và chính phủ như vậy mà nhân dân ở vùng lũ lụt nhanh chóng được khắc phục đời sống nhân dân được cải thiện hơn. GV: ngoài bút pháp nghệ thuật tương phản ra thì trong truyện ngắn này tác giả cũng sử dụng rất thành công phép tăng cấp. Chúng ta có thể hiểu phép tăng cấp ở đây là lần lượt đưa thêm chi tiết và chi tiết sau phải cao hơn chi tiết trước. Vậy phép tăng cấp được thể hiện như thế nào trong truyện ngắn " sống chết mặc bay" chúng ta cùng đi tìm hiểu. GV: Tổ chức cho HS hoạt động nhóm. Nhóm 1: sự tăng cấp trong miêu tả mức độ của trời mưa. ĐHTL: + Tăng cấp trong việc miêu tả mức độ của trời mưa. Mưa tầm tã ànước sông Nhị Hà lên to quá àkhúc sông núng thế à dưới sông nước cứ cuồn cuộn bốc lên à nước tràn lênh láng à xoáy thành vực. Nhóm 2: Tăng cấp trong việc miêu tả cảnh dân phu hộ đê. Từng người xao xác gọi nhau à ai ai cũng mệt lử à trăm họ vất vả lấm láp gội gió tắm mưa à kẻ sống không chỗ ở, người chết không nơi chôn. Nhóm 3: Sự tăng cấp trong việc miêu tả mức độ đam mê bài lạc của tên quan phủ như thế nào? ĐHTL: - Không ngó gì đến việc hộ đê chỉ ở trong đình ăn chơi hưởng lạc. - Mưa càng to nhưng vẫn không để ý dân tình bên ngoài chỉ say mê tổ tôm. - Khi có người báo tin đê vỡ không hề lo lắng vẫn chơi bài cho đến lúc bài ù trong niềm vui sướng cực độ. GV chốt: Như vậy phép tăng cấp được thể hiện rất rõ trong việc miêu tả trời mưa, cảnh dân phu hộ đê và đặc biệt là mức độ đam mê cờ bạc của quan phụ mẫu. Mức độ đó ngày càng tăng lên. Trong truyện ngắn này tác giả đã kết hợp khéo léo phép tương phản và phép tăng cấp nhằm bộc lộ rõ nét tính cách của nhân vật và làm cho câu chuyện càng đọc càng hấp dẫn nút truyện ngày càng thắt chặt mâu thuẫn ngày càng bị đẩy tới cao trào. H: Trong khi kể chuyện tác giả đã xen kẽ nêu lời bình và biểu cảm được thể hiện qua những chi tiết nào? ĐHTL: - Ngài mà còn dở ván bàithì dẫu trời long đất lở đễ vỡ dân trôi ngài cũng thây kệ. - Ôi trăm hai mươi lá bài đỏ đen có ma lực gì mà run rủi - Than ôiđồng bào huyết mạch. GV chuyển ý: trước thái độ thờ ơ vô trách nhiệm của bọn quan lại như vậy thì hậu quả gì sẽ xảy ra. Cô và các em đi tìm hiểu phần 3. H: Em hãy tìm những chi tiết miểu tả cảnh đê vỡ? ĐHTL: + Khắp mọi nơi miền đó nước tràn lênh láng xoáy thành vực sâu nhà cửa trôi băng, lúa má ngập hết. + Kẻ sống không chỗ ở, kẻ chết không nơi chôn lênh đênh mặt nước, chiếc bóng bơ vơ, tình cảnh thảm sầu, kể sao cho xiết. HS lắng nghe HS trả lời HS trả lời HS trả lời HS lắng nghe HS trả lời HS lắng nghe HS trả lời Suy nghĩ và trả lời HS lắng nghe HS lắng nghe HS lắng nghe HS cử đại diện nhóm trình bày. Cử đại diện nhóm trình bày. HS lắng nghe HS suy nghĩ và trả lời. HS lắng nghe HS trả lời HOẠT ĐỘNG 3: TỔNG KẾT Mục tiêu: giúp HS khái quát những nét chính về nội dung và nghệ thuật của văn bản. Phương pháp:quy nạp, vấn đáp. Thời gian: 4ph Nội dung cần đạt Hoạt động của GV Hoạt động của HS III. Tổng kết 1. Nội dung + Giá trị hiện thực: phản ánh sự đối lập hoàn toàn giữa cuộc sống và sinh mạng của nhân dân với cuộc sống của bọn quan lại mà kẻ đứng đầu ở đây là tên quan phủ "lòng lang dạ thú". + Giá trị nhân đạo: thể hiện niềm cảm thương của tác giả trước cuộc sống lầm than cơ cực của người dân do thiên tai và thái độ vô trách nhiệm của bọn cầm quyền đưa đến. 2. Nghệ thuật + Kết hợp thành công 2 phép nghệ thuật tương phản và tăng cấp. + Xây dựng tính cách nhân vật bằng ngôn ngữ miêu tả, kể, biểu cảm. + Cách sử dụng từ ngữ gợi hình. * Ghi nhớ (sgk/83) GV chuyển ý: để làm nên thành công của tác phẩm phải kể đến giá trị nội dung và nghệ thuật. Vậy giá trị nội dung và nghệ thuật đó là gì chúng ta cùng đi tìm hiểu phần III tổng kết. H: Em hãy phát biểu chung về giá trị hiện thực và nhân đạo của truyện? ĐHTL: + Giá trị hiện thực: phản ánh sự đối lập hoàn toàn giữa cuộc sống và sinh mạng của nhân dân với cuộc sống của bọn quan lại mà kẻ đứng đầu ở đây là tên quan phủ "lòng lang dạ thú". + Giá trị nhân đạo: thể hiện niềm cảm thương của tác giả trước cuộc sống lầm than cơ cực của người dân do thiên tai và thái độ vô trách nhiệm của bọn cầm quyền đưa đến. H: theo em truyện có những nét đặc sắc gì về nghệ thuật? ĐHTL: + Kết hợp thành công 2 phép nghệ thuật tương phản và tăng cấp. + Xây dựng tính cách nhân vật bằng ngôn ngữ miêu tả, kể, biểu cảm. + Cách sử dụng từ ngữ gợi hình. GV: Gọi HS đọc ghi nhớ. HS lắng nghe Suy nghĩ và trả lời HS đọc. HOẠT ĐỘNG 4: LUYỆN TẬP Mục tiêu: biết vận dụng những kiến thức kĩ năng đã học để làm bài tập. Phương pháp: thực hành Thời gian: 3ph H: nêu cảm nghĩ của em sau khi học xong tác phẩm? ĐHTL: + Có thái độ căm ghét bọn quan lại vô trách nhiệm. + Thương cảm trước cuộc sống lầm than cơ cực của người dân. Liên hệ: Chính vì vậy mà năm nào nhà trường tổ chức quyên góp tiền, quần áo, sách vở giúp đồng bào miền Trung bị lũ lụt cùng nhân dân miền Trung khắc phục hậu quả của lũ. HS trả lời 4. Củng cố - GV hệ thống lại nội dung của toàn tác phẩm. 5. Dặn dò - Học bài cũ. - Soạn bài " Những trò lố hay là Va - ren và Phan Bội Châu".

Đề Văn Nghị Luận Tác Phẩm Sống Chết Mặc Bay Của Phạm Duy Tốn

CÁC ĐỀ VĂN BIỂU CẢM

Giải thích vì sao tác giả Phạm Duy Tốn lại lấy nhan đề tác phẩm của mình là Sống chết mặc bay ?

Tìm một câu tục ngữ trái ngược với câu Sống chết mặc bay và giải thích, chứng minh cho câu tục ngữ mà em đã chọn.

Lòng yêu thương, nhân ái vốn là truyền thống tốt đẹp của người Việt Nam. Cuộc sống có lúc thăng trầm, vui buồn, sướng khổ, song truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam ta không bao giờ phai mờ. Văn học dân gian của ta có rất nhiều câu tục ngữ khuyên con người phải có một cách sống trái ngược với lối sống “sống chết mặc bay” của tên quan phụ mẫu trong tác phẩm của Phạm Duy Tốn. Một trong những câu đó là “Thương người như thể thương thân”. Các bạn hiểu câu tục ngữ trên như thế nào và bằng hiểu biết, ta hãy làm rõ câu tục ngữ qua những dẫn chứng lấy từ đời sống và tác phẩm văn học.

Trước hết, câu tục ngữ là một lời khuyên chân thành nhắc nhở mọi người phải biết giúp đỡ, yêu thương người khác như chính bản thân mình. Câu tục ngữ chia làm hai vế so sánh rất rõ : một vế là “thương người” từ dùng so sánh “như thể” cân đối với vế bên kia là “thương thân”. Cách nói ngắn gọn, lại vận dụng để so sánh đã làm sáng ngời lên một lối sống “vì mọi người”. Nếu thương người xung quanh, mà lại như thương thân mình thì mức độ thương yêu là tuyệt đối và chân thật, hết lòng và tận tuỵ rồi. Một lối sống như vậy chỉ trở thành lối sống chủ yếu ở một xã hội tốt đẹp, văn minh thôi. Sự đùm bọc, thương yêu ; tình tương thân, tương ái giúp đỡ nhau trong khó khăn đã làm nên đạo lí làm người cao đẹp. Ta yêu thương và giúp đỡ người, không phải là thương hại. Hơn nữa, không chỉ giúp người nghèo đói, mà còn phải động viên, an ủi, chia sẻ, cảm thông với những nỗi cô đơn, bất hạnh của những mảnh đời không may mắn, giúp họ tin yêu vào cuộc đời.

Xã hội ta đã có nhiều việc làm đẹp thể hiện nội dung của câu tục ngữ trên : Đó là việc lập ra những trại trẻ mồ côi dành cho những trẻ em bất hạnh, không cha mẹ, không gia đình, không nơi nương tựa. Đó là việc lập ra các tổ bán báo xa mẹ,

khiến các em cảm thấy mình gắn bó, có ích với xã hội, cảm nhận thấy một tình thương yêu của đại gia đình cộng đồng. Đó là những gia đình bất hạnh trong các tổ, cụm dân phố đã được chính quyền và đoàn thể giúp đỡ, cưu mang. Chiến tranh đã để lại bao đau thương, mất mát, thiệt thòi cho nhiều gia đình ; có nhiều gia đình đã dâng hiến cả những người con duy nhất cho Tổ quốc. Giờ đây họ sống ra sao, nên giúp họ như thế nào ? Điều này, các đoàn thể, chính quyền đã nghĩ và có việc làm giúp đỡ cụ thể… Trong lớp, trong trường, có học sinh nào gia đình nghèo khó, bất hạnh, tập thể tổ lớp, đoàn đội và các thầy cô giáo tìm mọi cách giúp đỡ để các em học sinh đó bớt khổ đau, yên tâm học tập. “Thương người như thể thương thân” đang trở thành một lối sống đẹp trong xã hội ta.

Không chỉ ở ngoài đời, ngay trong văn học, ta có thể tìm thấy những biểu hiện đẹp của lòng nhân ái, yêu thương “Thương người như thể thương thân”. Trong tác phẩm Dế Mèn phiêu lưu kí của nhà văn Tô Hoài, ta cảm động trước tấm lòng của Dế Mèn với người bạn là Dế Trũi bị bọn Châu Chấu Voi bắt làm tù binh, bặt vô âm tín. Mèn đã từ giã chức thủ lĩnh Tổng Châu Chấu, từ giã cuộc sống đầy đủ và cả lòng quyến luyến bạn bè ở Tổng Châu Chấu, khăn gói lên đường tìm Dế Trũi. Trên đường đi đầy gió rét và bụi đường, Mèn thường thầm gọi bạn “Trũi ơi, giờ này em ở đâu ?”. Một tình cảm yêu thương trong sáng, hết lòng. Quả đúng là : “Thương người như thể thương thân” vậy.

Trong sách Ngữ văn 7, tập một, chúng ta cũng được học tác phẩm của một nhà thơ nổi tiếng thời Đường (Trung Quốc) : Đỗ Phủ. Thơ của ông không những rất hay (ông được mệnh danh là Thánh thơ), mà còn làm xúc động lòng người bởi lòng nhân ái, “Thương người như thể thương thân”.

Tấm lòng của Đỗ Phủ còn vượt lên hơn nữa : đó là cách nghĩ, cách sống : thương người hơn cả thương thân :

Than ôi! Bao giờ nhà ấy sừng sững dựng trước mắt,Riêng lều ta nát, chịu chết rét cũng được !(Bài ca nhà tranh bị gió thu phá)

Như vậy, chúng ta đã bàn đến một lối sống đẹp, nhân ái ; ngược với lối sống của tên quan hộ đê vô trách nhiệm, ích kỉ, vô nhân đạo trong Sống chết mặc bay kia. Dân gian còn nhiều câu hay tương tự với “Thương người như thể thương thân” như “Lá lành đùm lá rách”, “Một con ngựa đau, cả tàu bỏ cỏ”, “Chị ngã, em nâng” hoặc : “Bầu ơi thương lấy bí cùng”, “Nhiễu điều phủ lấy giá gương”… Đó là những tấm lòng nhân ái, đó là lối sống đẹp đã trở thành truyền thống của người Việt Nam mà chúng ta – những người học sinh của thế kỉ XXI phải thấm nhuần, học tập, và hành động – sao cho xứng đáng với truyền thống tốt đẹp của dân tộc.

Cập nhật thông tin chi tiết về Giáo Án Ngữ Văn 8 Tiết 105, 106: Sống Chết Mặc Bay (Phạm Duy Tốn) trên website Bac.edu.vn. Hy vọng nội dung bài viết sẽ đáp ứng được nhu cầu của bạn, chúng tôi sẽ thường xuyên cập nhật mới nội dung để bạn nhận được thông tin nhanh chóng và chính xác nhất. Chúc bạn một ngày tốt lành!