Xu Hướng 11/2022 # Nội Dung Và Hình Thức Của Văn Bản Văn Học / 2023 # Top 12 View | Bac.edu.vn

Xu Hướng 11/2022 # Nội Dung Và Hình Thức Của Văn Bản Văn Học / 2023 # Top 12 View

Bạn đang xem bài viết Nội Dung Và Hình Thức Của Văn Bản Văn Học / 2023 được cập nhật mới nhất trên website Bac.edu.vn. Hy vọng những thông tin mà chúng tôi đã chia sẻ là hữu ích với bạn. Nếu nội dung hay, ý nghĩa bạn hãy chia sẻ với bạn bè của mình và luôn theo dõi, ủng hộ chúng tôi để cập nhật những thông tin mới nhất.

1.1. Các khái niệm về nội dung và hình thức trong văn bản văn học

a. Các khái niệm thường được coi là thuộc về mặt nội dung của văn bản văn học gồm

Đề tài: Là lĩnh vực đời sống được nhà văn nhận thức, lựa chọn, khái quát, bình giá và thể hiện trong văn bản

Chủ đề: Là vấn đề cơ bản được nêu ra trong văn bản. Nó là vấn đề được nhà văn quan tâm và thể hiện chiều sâu nhận thức của nhà văn đối với cuộc sống

Cảm hứng nghệ thuật: Là nội dung chủ đạo của văn bản. Nó là trạng thái tâm hồn, những cảm xúc được thể hiện đậm đà, nhuần nhuyễn trong văn bản sẽ truyền cảm, hấp dẫn người đọc. Qua cảm hứng nghệ thuật, người đọc sẽ cảm nhận được tư tưởng, tình cảm của tác giả nêu lên trong văn bản

b. Các khái niệm thường được coi là thuộc về mặt hình thức

Ngôn từ

Là yếu tố đầu tiên của văn bản văn học, là cơ sở vật chất của văn bản văn học, nhờ có chúng ta mới lần lượt tìm hiểu được từng tầng nghĩa của văn bản văn học

Các chi tiết, sự việc, hiện tượng, nhân vật,… đều được xây dựng bằng ngôn từ. Ngôn từ biểu hiện trong câu, hình ảnh, giọng điệu

Ngôn từ trong mỗi văn bản văn học cụ thể đều có cái chung mang tính quy ước của một cộng đồng dân tộc về cách dùng từ, đặt câu và diễn đạt… nhưng bao giờ cũng mang dấu ấn riêng của nhà văn

Kết cấu

là sự sắp xếp, tổ chức các thành tố của văn bản thành một đơn vị thống nhất, hoàn chỉnh và có ý nghĩa

Thể loại

Là những quy tắc tổ chức văn bản thích hợp với nội dung văn bản: thơ, tiểu thuyết, kịch, trường ca,…

1.2. Ý nghĩa quan trọng của nội dung và hình thức của văn bản văn học

Văn bản văn học cần phải có sự thống nhất giữa nội dung và hình thức- thống nhất giữa nội dung tư tưởng cao đẹp và hình thức nghệ thuật hoàn mĩ

Ý nghĩa thứ nhất: trong quá trình phân tích , ta không chỉ chú trọng nội dung mà bỏ rơi hình thức . Phân tích bao giờ cũng phải kết hợp giữa nội dung và hình thức .

Ý nghĩa thứ hai: Trong đời sống văn chương có những văn bản đạt nội dung coi nhẹ hình thức và ngược lại .Chúng ta cần nhận biết điều này khi tìm hiểu và phân tích văn bản .

Soạn Bài Nội Dung Và Hình Thức Của Văn Bản Văn Học / 2023

2. Các khái niệm thường được coi là thuộc về mặt hình thức : ngôn từ, kết cấu và thể loại.

II – Ý nghĩa quan trọng của nội dung và hình thức văn bản văn học

1. Đề tài của văn bản văn học là gì ? Cho ví dụ.

2. Chủ đề là gì ? Cho ví dụ.

3. Mối quan hệ giữa cảm hứng và tư tưởng trong văn bản văn học.

4. Hãy nêu ý nghĩa quan trọng của nội dung và hình thức văn bản văn học.

III. Luyện tập

1. So sánh đề tài của hai văn bản văn học Tắt đèn của Ngô Tất Tố và Bước đường cùng của Nguyễn Công Hoan.

2. Phân tích tư tưởng bài thơ sau của Nguyễn Khoa Điềm.

Mẹ và quả

Những mùa quả mẹ tôi hái được

Mẹ vẫn trông vào tay mẹ vun trồng

Những màu quả lặn rồi lại mọc

Như mặt trời, khi như mặt trăng

Lũ chúng tôi từ tay mẹ lớn lên

Còn những bí và bầu thì lớn xuống

Chúng mang dáng giọt mồ hôi mặn

Rỏ xuống lòng thầm lặng mẹ tôi

Và chúng tôi một thứ quả trên đời

Bày mươi tuổi mẹ mong chờ được hái

Tôi hoảng sợ, ngày bàn tay mẹ mỏi

Mình vẫn còn một thứ quả non xanh.

(Thơ Việt Nam 1945 – 1985, NXB Văn học, Hà Nội, 1985)

2. Các khái niệm thường được coi là thuộc về mặt hình thức : ngôn từ, kết cấu và thể loại.

II – Ý nghĩa quan trọng của nội dung và hình thức văn bản văn học

Câu 1 trang 130 – SGK Ngữ văn 10 tập 2 : Đề tài của văn bản văn học là gì ? Cho ví dụ.

Trả lời :

Đề tài là lĩnh vực đời sống được nhà văn nhận thức, lựa chọn, khái quát, bình giá và thể hiện trong văn bản. Việc lựa chọn đề tài bước đầu bộc lộ khuynh hướng và ý đồ sáng tác của tác giả.

Một số VD về đề tài :

– Đề tài của truyện ngắn Lão Hạc (Nam Cao) là cuộc sống và số phận bi thảm của người nông dân Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám.

– Đề tài của Truyện Kiều (Nguyễn Du) là cuộc đời và số phận bất hạnh của người phụ nữ trong bối cảnh xã hội phong kiến thối nát.

– Đề tài của bài thơ Đồng chí (Chính Hữu) là tình đồng chí, đồng đội của những anh bộ đội Cụ Hồ trong kháng chiến chống Pháp.

– Bài thơ Sang thu của Hữu Thỉnh lấy đề tài về mùa thu, cụ thể là thời khắc giao mùa.

Câu 2 trang 130 – SGK Ngữ văn 10 tập 2 : Chủ đề là gì ? Cho ví dụ. Trả lời :

Chủ đề là vấn đề cơ bản được nêu ra trong văn bản. Chủ đề thể hiện điều quan tâm cũng như chiều sâu nhận thức của nhà văn đối với cuộc sống.

Ví dụ :

– Chủ đề của tác phẩm Chữ người tử tù : Truyện miêu tả tài năng và dũng khí, thiên lương cao cả kết tinh thành vẻ đẹp của Huấn Cao đồng thời làm rõ cái đẹp và cái thiện đã cảm hóa được cái xấu, cái ác và khẳng định tài và tâm, cái đẹp và cái thiện không thể tách rời.

– Chủ đề của truyện ngắn Lão Hạc (Nam Cao) là nhân cách, lòng tự trọng của người nông dân trước cái đói, sự nghèo khổ.

Câu 3 trang 130 – SGK Ngữ văn 10 tập 2 : Mối quan hệ giữa cảm hứng và tư tưởng trong văn bản văn học. Trả lời :

Mối quan hệ giữa cảm hứng và tư tưởng của văn bản văn học: Cảm hứng nghệ thuật là nội dung tình cảm chủ đạo của văn bản, nó thể hiện những trạng thái cảm xúc, tâm hôn của văn bản. Qua cảm hứng nghệ thuật, người đọc có thể cảm nhận được tư tưởng, tình cảm của tác giả gửi gắm vào bên trong tác phẩm.

Câu 4 trang 130 – SGK Ngữ văn 10 tập 2 : Hãy nêu ý nghĩa quan trọng của nội dung và hình thức văn bản văn học.

Trả lời :

– Mối quan hệ giữa nội dung và hình thức trong tác phẩm văn học là mối quan hệ mật thiết, không thể tách rời nhau. Nội dung phải được thực hiện hóa bằng một hình thức cụ thể và hình thức phải gắn với nội dung nhất định.

– Trong quá trình phân tích, phải chú ý cả nội dung và hình thức, phải kết hợp cả hai yếu tố.

Ghi nhớ :

III. Luyện tập Câu 1 trang 130 – SGK Ngữ văn 10 tập 2 : So sánh đề tài của hai văn bản văn học Tắt đèn của Ngô Tất Tố và Bước đường cùng của Nguyễn Công Hoan. Trả lời :

– Sự giống nhau : Tắt đèn của Ngô Tất Tố và Bước đường cùng của Nguyễn Công Hoan đều viết về cuộc sống cơ cực của người nông dân ở nông thôn Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám và sự vùng lên phản kháng tự phát của họ.

– Khác nhau :

+ Tắt đèn : miêu tả cuộc sống người nông dân trong những ngày sưu thuế nặng nề, nông dân bị áp bức, bóc lột quá mức phải vùng lên phản kháng.

+ Bước đường cùng : miêu tả cuộc sống lầm than cơ cực của người nông dân trước những thủ đoạn bóc lột bằng hình thức cho vay nặng lãi của bọn địa chủ ở nông thôn. Bị cướp lúa, cướp đất. bị đẩy vào bước đường cùng, không còn lối thoát, họ phải vùng lên chống lại.

– Đề tài của Tắt đèn và Bước đường cùng có ý nghĩa rất lớn trong việc thức tỉnh người nông dân và ý thức đấu tranh của họ, giục giã họ quyết tâm thay đổi hoàn cảnh sống khi hiểu ra thực trạng bi thảm cuộc sống của mình. Xét về ý nghĩa tố cáo và tác dụng đấu tranh thì rõ ràng là những tác phẩm này mang tính tích cực hơn những sáng tác lãng mạn, mang màu sắc cải lương của các nhà văn lãng mạn đương thời.

Câu 2 trang 130 – SGK Ngữ văn 10 tập 2 : Phân tích tư tưởng bài thơ sau của Nguyễn Khoa Điềm.

Mẹ và quả

Những mùa quả mẹ tôi hái được

Mẹ vẫn trông vào tay mẹ vun trồng

Những màu quả lặn rồi lại mọc

Như mặt trời, khi như mặt trăng

Lũ chúng tôi từ tay mẹ lớn lên

Còn những bí và bầu thì lớn xuống

Chúng mang dáng giọt mồ hôi mặn

Rỏ xuống lòng thầm lặng mẹ tôi

Và chúng tôi một thứ quả trên đời

Bày mươi tuổi mẹ mong chờ được hái

Tôi hoảng sợ, ngày bàn tay mẹ mỏi

Mình vẫn còn một thứ quả non xanh.

(Thơ Việt Nam 1945 – 1985, NXB Văn học, Hà Nội, 1985)

Trả lời :

Hai khổ thơ đầu nói đến lòng mong mỏi đợi chờ cũng như công phu khó nhọc củ người mẹ khi chăm sóc cây trái trong vườn.

Những mùa quả mẹ tôi hái được

Mẹ vẫn trông vào tay mẹ vun trồng

….

Chúng mang dáng giọt mồ hôi mặn

Rỏ xuống lòng thầm lặng mẹ tôi

Đây là hình ảnh có ý nghĩa sâu sắc. Những quả bí xanh, quả bầu đúng là có “dáng giọt mồ hôi mặn” – tượng trưng cho công sức (đổ mồ hôi) của người vun trồng. Từ chuyện trồng cây chuyển sang chuyện trồng người :

Và chúng tôi một thứ quả trên đời

Bảy mươi tuổi mẹ mong chờ được hái

Tôi hoảng sợ, ngày bàn tay mẹ mỏi

Mình vẫn còn một thứ quả non xanh.

Nhà thơ ví mình như một thứ quả mà người mẹ đã gieo trồng, phải cố gắng học tập trau dồi để xứng đáng với tấm lòng người mẹ đã có công nuôi nấng dạy dỗ, và kì vọng vào tương lai của con mình. Ở đây có hai nhã ngữ : “bàn tay mẹ mỏi” (sự mỏi mòn đợi chờ, không chịu đựng được nữa) và “quả non xanh’ (chưa đến độ chín, chưa trưởng thành). Nhưng có thể hàm ý nữa là quả hỏng (người có nhiều khiếm khuyết, nhiều thói hư tật xấu, ..). Sự lo lắng sâu sắc là biểu hiện cao của ý thức trách nhiệm phải đền đáp công ơn người đã nuôi nấng dạy dỗ mình. Đó là tư tưởng của bài thơ.

Soạn Bài Nội Dung Và Hình Thức Của Văn Bản Văn Học (Chi Tiết) / 2023

Lựa chọn câu để xem lời giải nhanh hơn

Câu 1 Câu 1 (trang 130 SGK Ngữ văn 10 tập 2) Đề tài của văn bản văn học là gì? Cho ví dụ. Lời giải chi tiết: * Khái niệm đề tài

– Đề tài là phạm vi cuộc sống được nhà văn nhận thức, lựa chọn, khái quát, bình giá và thể hiện trong văn bản. Việc lựa chọn đề tài bước đầu bộc lộ khuynh hướng và ý đồ sáng tác của tác giả.

*Một số ví dụ về đề tài:

– Đề tài của truyện ngắn Lão Hạc (Nam Cao) là cuộc sống và số phận bi thảm của người nông dân Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám.

– Đề tài của Truyện Kiều (Nguyễn Du) là cuộc đời và số phận bất hạnh của người phụ nữ trong bối cảnh xã hội phong kiến thối nát.

– Đề tài của bài thơ Đồng chí (Chính Hữu) là tình đồng chí, đồng đội của những anh bộ đội Cụ Hồ trong kháng chiến chống Pháp.

– Bài thơ Sang thu của Hữu Thỉnh lấy đề tài về mùa thu, cụ thể là thời khắc giao mùa.

– Đề tài của truyện Tấm Cám là xung đột giữa người tốt và người xấu, giữa thiện và ác.

– Chủ đề của Truyện Kiều (Nguyễn Du) là thực trạng xã hội vô nhân đạo và số phận con người sống trong xã hội ấy. Vấn đề tình yêu, nhân phẩm, công lí… cũng được Nguyễn Du đặt ra để lí giải

– Chủ đề của tác phẩm Nam quốc sơn hà là niềm tự hào và khẳng định chủ quyền lãnh thổ.

Câu 4 Câu 4 (trang 130 SGK Ngữ văn 10 tập 2) Hãy nêu ý nghĩa quan trọng của nội dung và hình thức trong văn bản văn học. Lời giải chi tiết:

– Một văn bản văn học tốt về nội dung, đẹp về hình thức sẽ đáp ứng được những chức năng chủ yếu của văn học: nhận thức, giáo dục, thẩm mĩ, giao tiếp… Không quan tâm đến nội dung, chỉ chú ý đến hình thức và ngược lại không quan tâm đến hình thức, chỉ chú ý đến nội dung đều không thể đạt yêu cầu của một văn bản văn học, do đó không thể thực hiện được các chức năng của văn học.

– Sự hoà hợp giữa nội dung tư tưởng cao đẹp và hình thức nghệ thuật hoàn mĩ là phẩm chất của các tác phẩm văn học ưu tú.

LUYỆN TẬP Câu 1 (trang 130 SGK Ngữ văn 10 tập 2) So sánh đê tài của hai văn bản văn học “Tắt đèn ” của Ngô Tất Tó và “Bước đường cùng” của Nguyễn Công Hoan. Trả lời:

a. Điểm giống nhau của hai văn bản văn học trên là đều viết về cuộc sống bị bóc lột, áp bức dẫn đến tình cảnh cơ cực của người nông dân ở nông thôn trước Cách mạng tháng Tám

b. Điểm khác nhau:

– “Tắt đèn” miêu tả cuộc sống của người nống dân ở nông thôn trong những ngày sưu thuế. Họ bị thúc sưu, bị dồn đến bước đường cùng phải bán con vẫn không xong, buộc phải vùng lên phản kháng.

– “Bước đường cùng” miêu tả cuộc sống hàng ngày diễn ra quanh năm suốt tháng của người nông dân. Họ bị áp bức, bóc lột, bị bọn địa chủ dùng thủ đoạn cho vay nặng lãi để cướp lúa, cướp đất nên lâm vào bước đường cùng, không lối thoát, phải đứng lên chống lại.

Câu 2 (trang 130 SGK Ngữ văn 10 tập 2) Phân tích tư tưởng bài thơ “Mẹ và quả” của Nguyễn Khoa Điềm (xem bài thơ trong SGK trang 130). Trả lời:

a.Bài thơ có sự đan cài giữa hai thứ quả được vun trồng, chăm sóc từ bàn tay mẹ. Đó là quả bí, quả bầu… trong vườn mẹ và những đứa con của mẹ. Chuyện bí, bầu chỉ là cái duyên cớ để men theo đó nhà thơ nói chuyện những đứa con. Tư tưởng của bài thơ cứ sáng dần qua từng khổ thơ.

b.Khổ thứ nhất là suy ngẫm mang tính khái quát về những mùa quả của mẹ. Khổ thứ hai dựng lên một sự tương phản thú vị và có ý nghĩa sâu sắc giữa “chúng tôi” và “bầu, bí”. Chúng tôi thì “lớn lên” bầu bí thì “lớn xuống”. Một liên tưởng thú vị xâu chuỗi hai hình ảnh lại trong một ý nghĩa vô cùng sâu sắc: những quả bí, quả bầu giống hình thù những giọt mồ hôi của mẹ. Như vậy, dù “lớn lên” như chúng tôi, hay “lớn xuống” như bầu bí cũng từ bàn tay mẹ, mồ hôi và nước mắt của đời một người mẹ nghèo cơ cực, chắt chiu.

c.Hai khổ thơ trước là bước đệm để kết lại bằng một khổ thơ làm sáng bừng tư tưởng cả bài:

Và chúng tôi một thứ quả trên đời Bảy mươi tuổi mẹ mong chờ được hái Tôi hoảng sợ, ngày bàn tay mẹ mỏi Mình vẫn còn một thứ quả non xanh.

Cái giật mình “hoảng sợ” của người con đã nói lên tất cả. Người con “hoảng sợ” nghĩ đến “ngày bàn tay mẹ mỏi”, ngày giàn bầu bí thì vẫn cao mà lưng mẹ còng xuống, ngày mẹ gần đất xa trời mà bầu bí chúng tôi “vẫn còn một thứ quả non xanh”. Người con thương mẹ, khắc ghi công lao sinh thành, dưỡng dục của mẹ và mong được sớm đáp đền. Đó là ý nghĩa tư tưởng sâu sắc của bài thơ.

chúng tôi

Soạn Bài Nội Dung Và Hình Thức Của Văn Bản Văn Học Siêu Ngắn / 2023

Lựa chọn câu để xem lời giải nhanh hơn

Câu 1 Câu 1 (trang 130 SGK Ngữ văn 10 tập 2)

– Đề tài của văn bản văn học là lĩnh vực đời sống được nhà văn nhận thức, lựa chọn, khái quát, bình giá và thể hiện trong văn bản.

– Ví dụ:

+ Bài thơ “Đồng chí” viết về đề tài người lính trong kháng chiến chống Pháp.

+ Truyện ngắn “Làng” (Kim Lân) viết về đề tài người nông dân trong đời sống tản cư thời kì trước cách mạng tháng Tám.

Câu 2 Câu 2 (trang 130 SGK Ngữ văn 10 tập 2)

– Chủ đềlà vấn đề cơ bản được nêu ra trong tác phẩm, thể hiện điều quan tâm cũng như chiều sâu nhận thức của nhà văn đối với cuộc sống.

– Ví dụ:

+ Truyện ngắn “Làng” viết về tình yêu làng và lòng trung thành với cách mạng của người nông dân.

Câu 3 Câu 3 (trang 130 SGK Ngữ văn 10 tập 2) Cảm hứng và tư tưởng trong VBVH có mối quan hệ chặt chẽ, hỗ trợ lẫn nhau:

– Nhờ cảm hứng nghệ thuật, người đọc cảm nhận được tư tưởng một cách dễ dàng hơn, lay động hơn và khắc sâu hơn.

– Nhờ tư tưởng, cảm hứng nghệ thuật đi vào chiều sâu, để lại ấn tượng mạnh mẽ và suy ngẫm sâu xa trong tâm trí người đọc.

Câu 4 Câu 4 (trang 130 SGK Ngữ văn 10 tập 2) Ý nghĩa quan trọng của nội dung và hình thức văn bản văn học:

– Ý nghĩa của nội dung và hình thức VBVH: Nội dung nhân văn, dân chủ và những tư tưởng sâu sắc giúp nâng cao phẩm chất, hoàn thiện tâm hồn con người. Hình thức vừa giúp chuyển tải nội dung vừa đem lại rung cảm thẩm mĩ cho người đọc. Tóm lại, nội dung và hình thức có ý nghĩa quan trọng giúp VBVH thực hiện các chức năng như nhận thức, giáo dục, thẩm mĩ, giao tiếp…

– Mối quan hệ giữa nội dung và hình thức VBVH: đây là hai mặt không thể chia tách của VBVH, nội dung nào cũng tồn tại trong một hình thức và hình thức nào cũng mang một nội dung. Sự hài hòa giữa nội dung tư tưởng cao đẹp và hình thức nghệ thuật hoàn mĩ là phẩm chất của các VBVH ưu tú.

Luyện tập Câu 1 (trang 130 SGK Ngữ văn 10 tập 2) So sánh đề tài của “Tắt đèn” (NTT) và “Bước đường cùng” (NCH):

– Điểm giống: đều viết về đời sống lầm than của người nông dân thời kì trước CMT8.

– Điểm khác:

+ “Tắt đèn”: quan tâm phản ánh nỗi khổ của người nông dân trong nạn sưu thuế tàn bạo của bọn thực dân phong kiến.

+ “Bước đường cùng”: quan tâm phản ánh nỗi khổ của người nông dân dưới ách bóc lột và những thủ đoạn xảo trá của bọn địa chủ cường hào.

Câu 2 (trang 130 SGK Ngữ văn 10 tập 2) Phân tích tư tưởng trong bài thơ “Mẹ và quả” (Nguyễn Khoa Điềm):

– Bài thơ viết về tình mẫu tử, một đề tài quen thuộc trong thơ ca nhưng được thể hiện mới mẻ, độc đáo qua lời thơ của Nguyễn Khoa Điềm và bộc lộ những tư tưởng sâu xa:

+ Từ chuyện trồng cây hái quả, nhà thơ gợi đến chuyện “trồng người”, sinh thành dưỡng dục cao cả của mẹ đối với con.

+ Cảm động, biết ơn, ca ngợi tâm huyết và công lao trời bể của người mẹ đối với những đứa con.

+ Nhà thơ tự soi chiếu lại chính mình với nỗi lo lắng không kịp trưởng thành, không kịp thành đạt để mẹ được yên lòng.

chúng tôi

Cập nhật thông tin chi tiết về Nội Dung Và Hình Thức Của Văn Bản Văn Học / 2023 trên website Bac.edu.vn. Hy vọng nội dung bài viết sẽ đáp ứng được nhu cầu của bạn, chúng tôi sẽ thường xuyên cập nhật mới nội dung để bạn nhận được thông tin nhanh chóng và chính xác nhất. Chúc bạn một ngày tốt lành!