Xu Hướng 12/2022 # Tìm Hiểu Văn Bản: Sơn Tinh – Thủy Tinh / 2023 # Top 14 View | Bac.edu.vn

Xu Hướng 12/2022 # Tìm Hiểu Văn Bản: Sơn Tinh – Thủy Tinh / 2023 # Top 14 View

Bạn đang xem bài viết Tìm Hiểu Văn Bản: Sơn Tinh – Thủy Tinh / 2023 được cập nhật mới nhất trên website Bac.edu.vn. Hy vọng những thông tin mà chúng tôi đã chia sẻ là hữu ích với bạn. Nếu nội dung hay, ý nghĩa bạn hãy chia sẻ với bạn bè của mình và luôn theo dõi, ủng hộ chúng tôi để cập nhật những thông tin mới nhất.

I. Tìm hiểu chung

1. Đọc

2. Bố cục

 – 3 phần:

+ Từ đầu đến “một đôi”: Vua Hùng kén rể

+ Tiếp theo đến “rút quân”: Chiến thắng của Sơn Tinh

+ Còn lại: Lí giải hiện tượng lũ lụt hàng năm

II. Trọng tâm kiến thức

1. Vua Hùng kén rể

– Mô tip kén rể rất quen thuộc trong văn học dân gian à thể hiện quan niệm công bằng, trọng người tài

– Hai chàng trai đến cầu hôn:

– Trước hai chàng rể xứng đáng, vua Hùng không biết lựa chọn ai, từ chối ai, nên đã đưa ra lễ vật: một trăm ván cơm nếp, một trăm tệp bánh chưng, voi chín ngà, gà chín cựa, ngựa chín hồng mao

– Rõ ràng, vua Hùng có sự thiên vị Sơn Tinh. Điều đó thể hiện cho quan niệm của cha ông ta: gần gũi, yêu mến đất, đặt niềm tin vào đất; yêu mến rừng; sợ hãi trước thế lực của nước. Đây không phải là quyết định riêng của Hùng Vương thứ 18 mà là ý kiến của cả triều đình, cả dân tộc.

2. Chiến thắng của Sơn Tinh

– Vì được sự ưu ái của Vua Hùng, Sơn Tinh đã mang được lễ vật về trước và rước Mị Nương về núi.

– Nhưng chiến thắng của Sơn Tinh cũng hoàn toàn xứng đáng vì khi bị Thủy Tinh đem quân đánh lại, Sơn Tinh vẫn chiến thắng.

– Cuộc chiến của hai vị thần được miêu tả vô cùng cam go, khốc liệt, hùng tráng

– Phần thắng của Sơn Tinh không phải vì Sơn Tinh mạnh hơn bởi lẽ hai vị thần đều ngang sức, ngang tài. Sơn Tinh chiến thắng vì:

3. Lí giải hiện tượng lũ lụt hàng năm

– Nhưng năm nào Thủy Tinh cũng thua à ca ngợi công cuộc chống lũ lụt của vua Hùng, của nhân dân ta: luôn luôn chế ngự được lũ lụt.

III. Tổng kết

1. Nội dung

– Lí giải hiện tượng lũ lụt hàng năm

– Ước mong muốn chế ngự thiên tai

– Ca ngợi công lao dựng nước và giữ nước của vua Hùng

2. Nghệ thuật

– Miêu tả nhân vật

 – Sử dụng các chi tiết kì ảo, các mô típ quen thuộc

Ôn Tập Văn Bản Sơn Tinh Thủy Tinh / 2023

+ Từ đầu đến “một đôi”: Vua Hùng kén rể

+ Tiếp theo đến “rút quân”: Chiến thắng của Sơn Tinh

+ Còn lại: Lí giải hiện tượng lũ lụt hàng năm

Mô tip kén rể rất quen thuộc trong văn học dân gian thể hiện quan niệm công bằng, trọng người tài

– Hai chàng trai đến cầu hôn:

+ Một người ở vùng núi Tản Viên, có tài lạ (chỉ cần vẫy tay là có thể tạo nên núi đồi) Sơn Tinh (thần Núi)

+ Một người miền biển, có tài hô mưa, gọi gió Thủy Tinh (thần Nước)

Hai nhân vật có tài năng kì lạ, phi thường được giới thiệu một cách đầy độc đáo, ấn tượng xứng đáng báo hiệu một cuộc tranh tài, đọ sức đầy cam go

– Trước hai chàng rể xứng đáng, vua Hùng không biết lựa chọn ai, từ chối ai, nên đã đưa ra lễ vật: một trăm ván cơm nếp, một trăm nệp bánh chưng, voi chín ngà, gà chín cựa, ngựa chín hồng mao

Sính lễ có cơm nếp, bánh chưng: sự tôn trọng nghề nông, thành quả lao động (gợi nhớ đến truyền thuyết Bánh chưng bánh giầy)

Sính lễ toàn là những con vật kì lạ nhưng ở trên cạn, ở trên núi dễ dàng hơn cho Sơn Tinh

– Rõ ràng, vua Hùng có sự thiên vị Sơn Tinh. Điều đó thể hiện cho quan niệm của cha ông ta: gần gũi, yêu mến đất, đặt niềm tin vào đất; yêu mến rừng; sợ hãi trước thế lực của nước. Đây không phải là quyết định riêng của Hùng Vương thứ 18 mà là ý kiến của cả triều đình, cả dân tộc.

– Vì được sự ưu ái của Vua Hùng, Sơn Tinh đã mang được lễ vật về trước và rước Mị Nương về núi

– Nhưng chiến thắng của Sơn Tinh cũng hoàn toàn xứng đáng vì khi bị Thủy Tinh đem quân đánh lại, Sơn Tinh vẫn chiến thắng

– Cuộc chiến của hai vị thần được miêu tả vô cùng cam go, khốc liệt, hùng tráng

– Phần thắng của Sơn Tinh không phải vì Sơn Tinh mạnh hơn bởi lẽ hai vị thần đều ngang sức, ngang tài. Sơn Tinh chiến thắng vì:

+ Chàng không hề nao núng à kiên trì

Cuộc chiến giữa Sơn Tinh, Thủy Tinh chính là sự mô phỏng cuộc chiến chống thiên tai, lũ lụt của cư dân xưa: công cuộc đắp đê, chống lũ. Bằng sự kiên trì, đoàn kết, nhân dân ta đã chiến thắng được sức mạnh của tự nhiên Ước mong chế ngự được thiên tai của cha ông ta.

Hiện tượng lũ lụt hàng năm được lí giải một cách đầy thơ mộng bằng một câu chuyện tình: Thủy Tinh vì không lấy được Mị Nương, oán nặng, thù sâu, năm nào cũng dâng lũ để cướp Mị Nương về Lũ lụt được xây dựng như một chàng trai si tình.

Trí tưởng tượng phong phú, thơ mộng của ông cha ta đã chắp nên một thiên tình sử đẹp đẽ.

– Nhưng năm nào Thủy Tinh cũng thua ca ngợi công cuộc chống lũ lụt của vua Hùng, của nhân dân ta: luôn luôn chế ngự được lũ lụt.

– Lí giải hiện tượng lũ lụt hàng năm

– Ước mong muốn chế ngự thiên tai

– Ca ngợi công lao dựng nước và giữ nước của vua Hùng

– Sử dụng các chi tiết kì ảo, các mô típ quen thuộc

Con Rồng cháu Tiên; Sự tích trầu cau; Thạch Sanh; Bánh chưng, bánh giầy; Thánh Gióng; Sơn Tinh, Thủy Tinh; Tấm Cám; Sự tích Hồ Gươm; Ông lão đánh cá và con cá vàng; Ếch ngồi đáy giếng; Thầy bói xem voi.

1. Nhân vật chính của truyền thuyết Sơn Tinh, Thuỷ Tinh là ai?

2. Nhân vật Sơn Tinh, Thuỷ Tinh được thể hiện ở phương diện nào?

3. Truyện Sơn Tinh, Thuỷ Tinh phản ánh hiện thực và ước mơ của người Việt cổ trongcông cuộc gì ?

a. Vua Hùng ra điều kiện ai đem sính lễ đến trước thì sẽ gả con gái cho.

b. Thuỷ Tinh có tài gọi gió, gió đến ; hô mưa, mưa về.

c. Sơn Tinh đã sắm đủ sính lễ : voi chín ngà, gà chín cựa, ngựa chín hồng mao.

d. Sơn Tinh không hề nao núng, thần dùng phép lạ bốc từng quả đồi, dời từng dãy núi, dựng thành luỹ đất ngăn chặn dòng nước lũ.

5. Ý nghĩa truyện Sơn Tinh, Thuỷ Tinh là gì ?

Trong truyền thuyết Sơn Tinh, Thủy Tinh em ấn tượng nhất với chi tiết nào? Hãy viết đoạn văn từ 4 – 6 câu trình bày lí do vì sao em thích chi tiết đó.

Sơn Tinh không hề nao núng. Thần dùng phép lạ bốc từng quả đồi, dời từng dãy núi, dựng thành lũy đất, ngăn chặn dòng nước lũ. Nước sông dâng lên bao nhiêu, đồi núi cao lên bấy nhiêu. Hai bên đánh nhau ròng rã mấy tháng trời, cuối cùng Sơn Tinh vẫn vững vàng mà sức Thủy Tinh đã kiệt. Thần Nước đành rút quân.

Từ đó, oán nặng thù sâu, hằng năm Thủy Tinh làm mưa gió, não lụt dâng nước đánh Sơn Tinh. Nhưng năm nào cũng vậy, Thần Nước đánh mỏi mệt, chán chê vẫn không thắng nổi Thần Núi để cướp Mị Nương, đành rút quân về.

a. Tìm ít nhất ba từ láy và ba từ ghép có trong đoạn văn trên.

b. Cuộc chiến đấu ác liệt của Sơn Tinh và Thủy Tinh được thể hiện qua những hình ảnh nào? Nó phản ánh thực tế gì? Kết thúc cuộc chiến, bao giờ thắng lợi cũng thuộc về Sơn Tinh, điều đó phản ánh ước mơ gì của nhân dân lao động xưa?

c. Viết đoạn văn nêu cảm nhận về nhân vật Sơn Tinh. Trong đoạn văn có sử dụng từ mượn.

lịch sử thời quá khứ? Những chi tiết đó thể hiện thái độ gì của nhân dân?

Suy Nghĩ Về Văn Bản Sơn Tinh, Thủy Tinh / 2023

Suy nghĩ về văn bản Sơn Tinh, Thủy Tinh

1. Nhân vật chính của truyện

– Hai nhân vật chính trong truyền thuyết này là Sơn Tinh và Thủy Tinh. Đây không phải là những nhân vật có thật mà là những nhân vật được hư cấu, tưởng tượng ra. Thủy Tinh là Thần Nước, đại diện cho sức mạnh và khát vọng chiến thắng lũ lụt của người Việt cổ.

– Tài năng của mỗi nhân vật chính được miêu tả bằng hàng loạt chi tiết nghệ thuật tưởng tượng kì ảo:

+ Thần Nước: Khi biểu diễn ra mắt vua “gọi gió, gió đến; hô mưa, mưa về”; khi giao chiến với Thần Núi “hô mưa gọi gió làm thành dông bão rung chuyển cả đất trời, dâng nước lên cuồn cuộn” khiến “thành Phong Châu như nổi lềnh bềnh trên một biển nước”.

+ Thần Núi: Lúc cầu hôn đã bộc lộ “có tài ba: vẫy tay về phía đông, phía đông nổi cồn bãi; vẫy tay về phía tây, phía tây mọc lên từng dãy núi đồi”) khi giao chiến với Thần Nước thì “dùng phép lạ bốc từng quả đồi, dời từng ngọn núi, dựng thành lũy đất, ngăn chặn dòng nước lũ. Nước sông dâng lên bao nhiêu, đồi núi cao lên bấy nhiêu”.

– Trong cách mô tả của dân gian, Thủy Tinh có khả năng phá hủy thiên nhiên và môi trường ghê gớm, uy hiếp cuộc sống con người. Ngược lại, tài năng của Sơn Tinh được tác giả miêu tả đầy thiện cảm. Đó là tài bồi đắp, xây dựng cuộc sống làm cho đất đai mở rộng, cuộc sống cộng đồng no ấm, phát triển. Trong tâm linh của nhân dân, Sơn Tinh là phúc thần, một trong tứ bất tử; còn Thủy Tinh là hung thần, một trong bốn tai họa của con người (thủy, hỏa, đạo, tặc). Tư duy thần thoại đã hình tượng hóa sức nước dữ dội và hiện tượng lũ lụt thành kẻ thù hung dữ truyền kiếp của cư dân Việt cổ. Còn Sơn Tinh là ước mơ chiến thắng, chế ngự thiên tai của cư dân Việt cổ được hình tượng hóa. Tầm vóc, tài năng và khí phách của Sơn Tinh là biểu hiện sinh động cho chiến công của người Việt xưa trong cuộc đấu tranh trường kì chông bão lũ ở vùng đồng bằng châu thổ Bắc Bộ. Như trên đã nói, đây là một trong hai kì tích của thời các vua Hùng vào buổi đầu dựng nước. Kì tích ấy tiếp tục được phát huy mạnh mẽ về sau và cho đến ngày nay.

2. Ý nghĩa của truyện Sơn Tỉnh, Thủy Tỉnh

Như vậy, cuộc giao tranh dữ dội, quyết liệt hằng năm giữa Thủy Tinh (do đến sau nên không lấy được Mị Nương) và Sơn Tinh (đã đến trước với đầy đủ lễ vật theo yêu cầu của vua Ilùng nên rước được Mị Nương về làm vợ) chỉ là cái vỏ hoang đường để chứa đựng ý nghĩa sâu xa mà tác giả dân gian gửi vào trong truyện:

– Phản ánh hiện tượng bão lụt xảy ra hằng năm ở vùng châu thổ đồng bằng Bắc Bộ. Đó là cách giải thích mộc mạc, nguyên sơ nhưng thật kì thú và độc đáo về một hiện tượng thiên nhiên có tính li kì. Điều đó thể hiện trí tưởng tượng lãng mạn của người xưa trong việc hình tượng hóa li kì một hiện tượng tự nhiên luôn đe dọa cuộc sống của con người.

– Thể hiện ước mơ của nhân dân ta xưa kia muốn chinh phục tự nhiên, chế ngự thiên tai để bảo vệ cuộc sống bình yên của cộng đồng. Một ước mơ đẹp, mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc được bộc lộ trước hết qua việc vua Hùng yêu cầu đồ sính lễ. Đồ sính lễ mà vua Hùng yêu cầu hai chàng trai mang đến ngay ngày hôm sau là “Một trăm ván cơm nếp, một trăm nệp bánh chưng và voi chín ngà, gà chín cựa, ngựa chín hồng mao, mỗi thứ một đôi”. Những đồ sính lễ vua yêu cầu là sản vật của vùng rừng núi, nơi Sơn Tinh rất thông thạo, chàng sẽ dễ kiếm nó hơn là Thủy Tinh vốn chỉ quen sống trong nước. Qua việc thách cưới đã thấy vua Hùng tỏ ra thiên vị với Sơn Tinh, dành ưu ái cho Sơn Tinh để chàng chiến thắng Thủy Tinh. Mơ ước đó tập trung chủ yếu ở cái kết của truyện: Kết thúc cuộc chiến hằng năm, bao giờ thắng lợi cũng thuộc về Sơn Tinh. Điều đó được thể hiện trong một hình tượng đầy tráng lệ: “Nước sông dâng lên bao nhiêu, đồi núi cao Lên bấy nhiêu”, “Năm nào củng vậy, Thần Nước đánh mỏi mệt, chán chê vẫn không thắng nổi Thần Núi… dành rút quân về”.

– Như mục 1.3 ở trên đã nói, truyện còn hướng tới việc suy tôn, ca ngợi công lao, uy quyền của các vua Hùng không những trong kì tích chống giặc ngoại xâm mà trong cả công cuộc xây dựng đất nước. Thần Tản Viên là con rể vua Hùng mà vua Hùng lại là người đứng đầu thần dân. Chi tiết nghệ thuật đó trong truyện cho thấy ý thức suy tôn tổ tiên của người Việt cổ: Vua chính là đại diện tối cao cho toàn thể cộng đồng.

3. Đặc sắc về nghệ thuật

– Câu chuyện chống lũ lụt được ẩn trong mọi chuyện tình thơ mộng, hấp dẫn: Hai chàng trai tài giỏi cùng yêu một cô gái đẹp, kẻ được người không nên sinh oán thù dai dẳng. Các sự việc trong truyện đều có mối quan hệ nhân quả, thúc đẩy nhau khiến sự việc này dẫn đến sự việc kia theo một trật tự hợp lí, có ý nghĩa.

– Những yếu tố kì ảo trong truyện (xem mục II. 1) khá đậm thể hiện trí tưởng tượng lãng mạn, bay bổng của tác giả dân gian khiến truyện trở nên li kì và hấp dẫn. Truyện dựng lên bức tranh thiên nhiên hùng tráng, kì vĩ.

4. Sự thật lịch sử trong truyền thuyết Sơn Tinh, Thủy Tinh

Sự thật lịch sử trong tác phẩm này thế hiện rõ nhất qua những hình ảnh, chi tiết sau:

– Truyện được gắn với một giai đoạn lịch sử (thời gian xảy ra sự việc): đời Hùng Vương thứ mười tám.

– Lũ lụt là hiện tượng xảy ra hằng năm ở vùng Bắc Bộ xưa. Các địa danh được nói đến trong truyện đều thuộc vùng này: núi Tản Viên (thuộc huyện Ba Vì, Hà Nội), Phong Châu – kinh đô của các vua Hùng (thuộc tỉnh Phú Thọ). Hiện tượng lũ lụt và sức mạnh tàn phá của nó, như đã nói, được khái quát hóa thành hình tượng Thủy Tinh.

– Ngay từ buổi đầu dựng nước, người Việt cồ không những phải chống lại quân xâm lược (kẻ thù “hai chân”) mà còn phải đấu tranh với thiên nhiên (thú dữ), hạn chế thiên tai (phòng chống bão lụt, sạt lỡ đất,…) đề duy trì và phát triển cuộc sống. Người Việt cố Bắc Bộ phải thường xuyên đắp đê, gia cố đê chống lụt. Sự thật lịch sử đó, như cũng đã nói, được khái quát bằng hình tượng Sơn Tinh chống lại và luôn chiến thắng Thủy Tinh.

* Với những hình tượng nghệ thuật kì ảo, mang tính biểu tượng và khái quát cao, truyện Sơn Tinh, Thủy Tinh đã giải thích hiện tượng bão lụt hằng năm ở đồng bằng Bắc Bộ nước ta và thể hiộn ước mơ, sức mạnh chê ngự thiên tai của người Việt cổ, đồng thời suy tôn, ca ngợi công lao dựng nước của cha ông ta thời các vua Hùng.

Soạn Bài: Sơn Tinh, Thủy Tinh / 2023

I. Về thể loại

Văn bản Sơn Tinh, Thủy Tinh thuộc thể loại truyền thuyết, đặc điểm của thể loại này như sau:

Thường có xuất hiện những yếu tố tưởng tượng, kỳ ảo

Thể hiện quan điểm, thái độ và cách đánh giá của nhân dân đối với những sự kiện lịch sử được kể

Vào đời Hùng Vương thứ 18, nhà vua đưa ra những yêu cầu kén rể cho công chúa tên là Mị Nương. Một hôm, có 2 chàng trai đến cầu hôn công chúa là Sơn Tinh (thần Núi) và Thủy Tinh (thần Nước). Vì hai chàng trai đều tài giỏi, nhà vua bèn ra điều kiện: hôm sau, ai mang đầy đủ sính lễ theo yêu cầu đến trước thì sẽ được cưới Mị Nương. Hôm sau, Sơn Tinh đến trước và rước được Mị Nương về núi. Thủy Tinh đến sau, không cưới được Mị Nương, đùng đùng nổi giận, dâng nước đánh Sơn Tinh. Nhưng Sơn Tinh thắng, Thủy Tinh bèn rút quân. Và từ đó, hằng năm, Thủy Tinh gây ra mưa gió, bão lụt để trả thù Sơn Tinh.

III. Hướng dẫn soạn bài Câu 1:

Truyền thuyết Sơn Tinh, Thủy Tinh có thể được chia thành 3 đoạn:

Đoạn 3: phần còn lại, nội dung: cuộc trả thù hằng năm với Sơn Tinh và những thất bại của Thủy Tinh

Truyện Sơn Tinh, Thủy Tinh được gắn với thời đạt Hùng Vương thứ 18, gắn với công cuộc trị thủy thời đại dựng nước đầu tiên của người Việt cổ.

Câu 2:

* Trong truyện Sơn Tinh, Thủy Tinh, nhân vật chính là Sơn Tinh (thần Núi) và Thủy Tinh (thần Nước)

* Các nhân vật chính được miêu tả bằng những chi tiết tưởng tượng, kỳ ảo là:

Nhân vật Sơn Tinh: “vẫy tay về phía đông, phía đông nổi cồn bãi; vẫy tay về phía tây, phía tây mọc lên từng dãy núi đồi” và “thần dùng phép lạ bốc từng quả đồi, dời từng dãy núi, dựng thành lũy đất, ngăn chặn dòng nước lũ”

Nhân vật Thủy Tinh: “gọi gió, gió đến; hô mưa, mưa về” và “thần hô mưa, gọi gió làm thành dông bão rung chuyển cả đất trời”

*Ý nghĩa tượng trưng của những nhân vật trên là:

Thủy Tinh: là biểu tượng cho mưa gió, bão lụt ghê gớm xảy ra hằng năm được hình tượng hóa

Sơn Tinh: đây là nhân vật tượng trưng cho khát vọng, cho ước mơ chiến thắng thiên tai của nhân dân ta thời xưa. Tầm vóc, tài năng cũng như sức mạnh của Sơn Tinh chính là biểu tượng sinh động cho chiến công của người Việt cổ trong cuộc đấu tranh chống bão lụt ở lưu vực sông Đà và sông Hồng thời bấy giờ

Câu 3:

Ý nghĩa của truyện Sơn Tinh, Thủy Tinh là:

Truyền thuyết Sơn Tinh, Thủy Tinh vừa có ý nghĩa giải thích hiện tượng bão lụt hằng năm, vừa thể hiện được sức mạnh, mong ước của người Việt Cổ muốn chế ngự thiên tai. Đồng thời, truyện cũng góp phần suy tôn, ca ngợi công lao dựng nước và giữ nước của các vua Hùng.

IV. Luyện tập Câu 1:

Hướng dẫn cách kể truyện Sơn Tinh, Thủy Tinh:

Đoạn 1 và đoạn 3: các em kể với giọng chậm

Đoạn 2: ở đoạn này, giọng kể cần phải mạnh mẽ, sôi nổi để miêu tả chân thực nhất cuộc giao tranh giữa Sơn Tinh và Thủy Tinh

Câu 2:

Từ truyện Sơn Tinh, Thủy Tinh, chúng ta có thể thấy rằng, chủ trương xây dựng, củng cố đê điều, nghiêm cấm nạn phá rừng, đồng thời trồng thêm hàng triệu héc-ta rừng của Nhà nước ta trong giai đoạn hiện nay là hoàn toàn đúng đắn. Đây là một giải pháp vô cùng hữu hiệu về phòng chống lũ lụt được rút ra từ kinh nghiệm ngàn đời của dân tộc ta. Vì thế, mỗi chúng ta nên tự giác ý thức, hướng ứng cũng như tuyên truyền, tán thành chủ trương đúng đắn này.

Theo chúng tôi

Cập nhật thông tin chi tiết về Tìm Hiểu Văn Bản: Sơn Tinh – Thủy Tinh / 2023 trên website Bac.edu.vn. Hy vọng nội dung bài viết sẽ đáp ứng được nhu cầu của bạn, chúng tôi sẽ thường xuyên cập nhật mới nội dung để bạn nhận được thông tin nhanh chóng và chính xác nhất. Chúc bạn một ngày tốt lành!