Ý Nghĩa Của Văn Bản Mùa Xuân Nho Nhỏ / 2023 / Top 14 # Xem Nhiều Nhất & Mới Nhất 11/2022 # Top View | Bac.edu.vn

Ý Nghĩa Của Bài Mùa Xuân Nho Nhỏ / 2023

Bài thơ có nhịp điệu trong sáng, thiết tha, gợi cảm, gần gũi với dân ca. Đặc điểm ấy có được là nhờ nhà thơ đã sử dụng các yếu tố như thể thơ, cách ngắt nhịp, cách gieo vần, cách sử dụng các điệp từ, điệp ngữ rất hiệu quả. Thể thơ năm chữ gắn liền với các điệu dân ca, nhất là dân ca miền Trung, có tầm hưởng nhẹ nhàng, tha thiết. Cách gieo vần liền giữa các khổ thơ cũng góp phần tạo nên sự liền mạch cho cảm xúc. Việc kết hợp những hình ảnh tự nhiên giản dị: bông hoa tím, tiếng chim hót, vì sao… với các hình ảnh giàu ý nghĩa biểu trưng, khái quát “đất nước như vì sao…”, “mùa xuân nho nhỏ”,… đả khiến bài thơ trô nên gần gũi, trong sáng. Tứ thơ xoay quanh hình ảnh mùa xuân, từ mùa xuân của đất trời đến mùa xuân của quê hương, đất nước. Cách câu tứ như vậy khiến cho ý thơ luôn tập trung, cảm xúc trong thơ không bị dàn trải. Và đặc biệt, giọng điệu cùa bài thơ thể hiện đúng tâm trạng của tác giả, biến đổi phù hợp với nội dung từng đoạn: vui vẻ, say sưa ở đoạn đầu; trầm lắng, thiết tha khi bộc bạch tâm niệm; và ở đoạn cuối, giọng điệu ấy sôi nổi, tha thiết như vì sao băng đang cháy rực lần cuối trong đời trước khi tắt lịm.

“Mùa xuân nho nhỏ” của nhà thơ Thanh Hải thể hiện những rung động sâu xa trước vẻ đẹp của thiên nhiên đất nước, trước những hi sinh và cố gắng say sưa trong sự nghiệp bảo vệ, xây dựng Tổ quổc của toàn dân tộc. Đó là “là tiếng lòng tha thiết yêu mến và gắn bó với đất nước, với cuộc đời”. Từ đó, dẫu dang nằm trên giường bệnh, từng ngày từng giờ đối mặt với hiểm nguy và cũng dẫu đã cả cuộc đời cống hiến không mệt mỏi cho đất nước, nhà thơ vẫn khao khát “làm con chim hót”, “làm một nhành hoa”, “một nốt trầm xao xuyến”, “một mùa xuân nho nhỏ” để “lặng lẽ dâng cho đời”. Tiếng thơ đã “thể hiện ước nguyện chân thành của nhà thơ là được cống hiến cho đất nước, góp một mùa xuân nho nhỏ của mình vào mùa xuân lớn của cuộc đời.”

Cảm Nhận Ý Nghĩa Bài Thơ Mùa Xuân Nho Nhỏ Của Thanh Hải / 2023

Cảm nhận ý nghĩa bài thơ “mùa xuân nho nhỏ ” của nhà thơ Thanh Hải

Mở bài:

Thanh Hải (1930 – 1980) là thế hệ nhà thơ trưởng thành từ cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mĩ. Ông là nhà thơ cách mạng, bám trụ ở quê hương Thừa Thiên – Huế, kể cả thời kì đen tối nhất của cách mạng miền Nam. “Mùa xuân nho nhỏ ” được ông viết khi lâm bệnh nặng, cho nên bài thơ là tiếng lòng mà ông gửi lại cho đời trước khi từ giã cõi trần. Hoàn cảnh sáng tác ấy khiến ta trân trọng hơn những tình cảm và tư tưởng cao cả của ông.

Thân bài:

Từ “Mùa xuân” thường có trong cách nói thông thường “xuân tươi đẹp”, “Mùa xuân đã về”; nhưng ở đây lại là “Mùa xuân nho nhỏ” . Một sự kết hợp không bình thường, gợi sự chú ý cho người đọc. Chính sự kết hợp ấy đã tạo ra nghĩa hàm ẩn: mỗi người cần góp vào cuộc đời chung cái phần tốt đẹp nhất của mình ( xuân), mặc dù nhỏ bé nho nhỏ .Đó là lời tâm niệm và cũng là lời đề nghị của nhà thơ.

Cảm xúc trào dâng trước vẻ đẹp mùa xuân thiện nhiên (khổ đầu gồm 6 câu). Đọc 6 dòng thơ đầu ta như hình dung một người rất yêu cuộc sống đang đứng ngắm cảnh đất trời đang vào xuân:

“Mọc giữa dòng sông xanh Một bông hoa tím biếc Ơi con chim chiền chiện Hót chi mà vang trời Từng giọt long lanh rơi Tôi đưa tay tôi hứng”. 

Trước mắt người đó là một bông hoa màu tím biếc “mọc” trên “dòng sông xanh”, và trên cao là những con chim chiền chiện đang hót “ vang trời”. Cảnh sắc này gợi cho ta liên tưởng đến Huế và dòng sông Hương trong xanh và màu tím đặc trưng của quê hương nhà thơ. Vì rất yêu cuộc sống nên nhà thơ nhìn mọi vật đều sống động và tươi đẹp.

Giọng thơ cũng mang đậm sắc thái Huế: “hót mà”. Nếu đọc những dòng thơ ấy bằng chính âm sắc Huế, chúng ta sẽ cảm nhận được tiếng lòng thiết tha mà thâm trầm và lắng sâu của trái tim nhà thơ. Ông như hứng được từng giọt long lanh của sương hay âm thanh của tiếng chim hót. Tình yêu cuộc sống trào dâng trong tâm hồn của một người dự cảm được phút giây được sống của mình rất ngắn ngủi.

Đang ở trạng thái ngây ngất trước cảnh sắc đất trời vào xuân, nhà thơ nghĩ đến mùa xuân của đất nước và dân tộc Việt Nam:

“Mùa xuân người cầm súng Lộc giắt đầy quanh lưng Mùa xuân người ra đồng Lộc trải dài nương mạ Tất cả như hối hả Tất cả như xôn xao

Ðất nước bốn nghìn năm Vất vả và gian lao Ðất nước như vì sao Cứ đi lên phía trước”.

Nhà thơ cảm nhận được nhịp điệu hối hả của cuộc sống dựng xây sau chiến tranh: mùa xuân cầm súng, mùa xuân người ra đồng. Điều mà ông cảm nhận rõ nhất là “lộc ” đang lan tỏa sức sống đến muôn nơi.

Nền tảng của sự thành công ấy còn là sự phát huy sức mạnh của cả dân tộc từ “bốn ngàn năm”, người dân nước mình có phẩm chất kiên cường vượt qua vả và gian khổ. Hình ảnh thơ không mới nhưng tình cảm rất chân thành, rất tha thiết. Giọng thơ gióng giả, diễn tả được cái hối hả, xôn xao của cuộc đời. Đặc biệt là hình ảnh “vì sao đi lên phía trước” thể hiện niềm tin vào thành công tất yếu của cách mạng Việt Nam trong giai đoạn mới: xây dựng Xã hội chủ nghĩa, xây dựng cuộc sống mới, con người mới.

Từ cảm xúc về mùa xuân của thiên nhiên và đất trời, mạch thơ chuyển một cách tự nhiên sang bày tỏ những suy nghĩ và ước nguyện của nhà thơ:

“Ta làm con chim hót Ta làm một cành hoa Ta nhập vào hòa ca Một nốt trầm xao xuyến.

Một mùa xuân nho nhỏ Lặng lẽ dâng cho đời Dù là tuổi hai mươi Dù là khi tóc bạc”.

Người đọc bắt gặp lại hình ảnh ở khổ thơ đầu “con chim” “một cành hoa” và có thêm “ Một nốt trầm xao xuyến”. Bằng những hình ảnh giản dị và tươi đẹp đó, nhà thơ bày tỏ khát vọng muốn được hòa nhập vào cuộc sống chung của đất nước, được cống hiến những gì đẹp nhất, dù là nhỏ bé của mình, vào sự nghiệp bảo vệ và xây dựng đất nước. Điều đáng quý là sự đóng góp ấy thật tự nhiên như bông hoa thầm lặng tỏa hương, như là lẽ tất yếu con chim thì phải cất lên tiếng hót.

Tất cả những hình ảnh đẹp và xúc cảm thẩm mĩ của đoạn thơ mang lại khiến người đọc cảm nhận được điều tâm niệm chân thành, tha thiết của nhà thơ và cũng là lời đề nghị của ông gửi lại cho đời: Mỗi người nên mang đến cho đời, đóng góp vào cuộc sống chung phần tinh túy nhất, dù nhỏ bé sống có ích cho đời là một khát vọng sống thật cao đẹp. Và đó phải là sự cống hiến thầm lặng, miệt mài hai mươi… tốt nhất đừng bao giờ kể công lao hay nêu thành tích của mình.

Khổ thơ gồm năm câu, câu đầu và câu cuối kết thúc bằng thanh trắc (hát – Huế), ba câu giữa vần với nhau bằng thanh bằng (bình – mình – tình) khiến cho giọng thơ thật sâu lắng và thiết tha:

“Mùa xuân ta xin hát Câu Nam ai, Nam bình Nước non ngàn dặm mình Nước non ngàn dặm tình Nhịp phách tiền đất Huế… “

Nam ai, Nam bình của xứ Huế có giai điệu buồn thương và dịu dàng, da diết. Nhà thơ muốn giã biệt mọi người bằng lời ca xứ sở. Mở mắt nhìn thấy màu tím Huế, lắng tai nghe âm thanh thiên nhiên của Huế, lắng lòng lại trong không gian văn hóa Huế.

Mùa xuân nho nhỏ đực viết theo thể thơ năm chữ nhẹ nhàng, tha thiết, mang âm hưởng gần gũi với dân ca. Kết hợp hài hòa giữa những hình ảnh thơ tự nhiên, giản dị với những hình ảnh giàu ý nghĩa biểu trưng, khái quát. Tác giả sử dụng ngôn ngữ thơ giản dị, trong sáng, giàu hình ảnh, giàu cảm xúc với các ẩn dụ, điệp từ, điệp ngữ, từ xưng hô. Cấu tứ bài thơ chặt chẽ, giọng điệu thơ luôn có sự biến đổi phù họp với nội dung từng đoạn.

Mùa xuân nho nhỏ là khúc ca trong trẻo, ngợi ca sức sống của thiên nhiên đất trời mùa xuân và cảm xuc say sưa, ngây ngất của nhà thơ. Đó cũng là vẻ đẹp và sức sống của đất nước qua mấy nghìn năm lịch sử. Bài thơ cũng là lời bày tỏ khát vọng, mong ước được sống có ý nghĩa, được cống hiến cho đất nước, cho cuộc đời.

Kết bài:

Bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ” là tiếng lòng tha thiết yêu mến và gắn bó với đất nước, với cuộc đời; thể hiện ước nguyện chân thành của nhà thơ được cống hiến cho đất nước; góp một “mùa xuân nho nhỏ” của mình vào mùa xuân lớn của dân tộc.

Soạn Văn: Mùa Xuân Nho Nhỏ / 2023

Để giúp các em học sinh học tốt môn Ngữ Văn lớp 8, chúng tôi đã sưu tầm, biên soạn các bài soạn văn phong phú từ ngắn gọn, đầy đủ đến chi tiết.

Trong bài học này, chúng ta cùng nhau tìm hiểu bài học về “ Mùa xuân nho nhỏ”.

1. SOẠN VĂN MÙA XUÂN NHO NHỎ

Bố cục

– Khổ 1 : Cảm xúc trước mùa xuân thiên nhiên đất trời.

– Khổ 2 và 3 : Cảm xúc về mùa xuân đất nước, con người.

– Khổ 4 và 5 : Suy nghĩ và ước nguyện của nhà thơ

– Khổ cuối : Lời ngợi ca quê hương đất nước qua điệu ca Huế.

Đọc hiểu văn bản

Câu 1: Đọc nhiều lần bài thơ và tìm hiểu mạch cảm xúc trong bài (gợi ý: từ cảm xúc về thiên nhiên, đất nước dẫn đến suy nghĩ, ước nguyện của tác giả). Từ việc nhận ra mạch cảm xúc, hãy nêu bố cục của bài thơ.

Trả lời:

Mạch cảm xúc của bài thơ là tình cảm của tác giả trước mùa xuân qua đó thể hiện tình yêu quê hương đất nước

– Khổ 1 : Cảm xúc trước mùa xuân thiên nhiên đất trời.

– Khổ 2 và 3 : Cảm xúc về mùa xuân đất nước, con người.

– Khổ 4 và 5 : Suy nghĩ và ước nguyện của nhà thơ

– Khổ cuối : Lời ngợi ca quê hương đất nước qua điệu ca Huế.

Câu 2: Mùa xuân của thiên nhiên, đất nước đã được miêu tả như thế nào qua những hình ảnh, màu sắc, âm thanh trong hai khổ thơ đầu?

Trả lời:

– Mùa xuân thiên nhiên, đất nước tràn đầy sức sống :

+ Hình ảnh chọn lọc : dòng sông, bông hoa, chim chiền chiện.

+ Màu sắc tươi thắm, đặc trưng : xanh, tím

+ Âm thanh rộn rã, vui tươi : tiếng chim hót

– Biện pháp nghệ thuật đảo vị ngữ trong câu “Mọc giữa dòng sông xanh – Một bông hoa tím biếc”: Tạo cho người đọc ấn tượng đột ngột, bất ngờ mới lạ, làm cho hình ảnh sự vật trở nên sống động như đang hiện ra trước mắt.

– Tác giả sử dụng biện pháp nghệ thuật ẩn dụ chuyển đổi cảm giác “Từng giọt long lanh rơi – Tôi đưa tay tôi hứng”: thể hiện tình cảm say sưa, ngây ngất, cảm nhận hình ảnh, âm thanh không chỉ bằng thính giác, thị giác mà còn bằng xúc giác.

Câu 3: Phân tích đoạn thơ “Ta làm con chim hót… Dù là khi tóc bạc” (chú ý những hình ảnh biểu tượng, từ ngữ và cách diễn đạt rất gợi cảm thể hiện một ước nguyện chân thành của tác giả). Đoạn thơ ấy gợi cho em những cảm nghĩ gì về ý nghĩa cuộc sống của mỗi con người.

Trả lời:

– Ở khổ thơ này tác giả đã thay đổi cách xưng hô từ “tôi” chuyển thành “ta”: thể hiện khát vọng được hòa nhập vào cuộc sống của đất nước, cống hiến phần tốt đẹp, dù nhỏ bé của mình

– Với lối điệp ngữ, ẩn dụ trong hình ảnh “tuổi hai mươi”, “khi tóc bạc”: Thể hiện tâm nguyện của tác giả khi đang nằm trên giường bệnh muốn dành cả cuộc đời mùa xuân của tài hoa của sáng tạo, của nghệ thuật thi ca dù chỉ là một nốt trầm.

Câu 4: Bài thơ có nhạc điệu trong sáng, thiết tha, gợi cảm, gần gũi với dân ca. Những yếu tố như thể thơ, cách ngắt nhịp, gieo vần, điệp ngữ,… đã được sử dụng như thế nào để tạo được nhạc điệu ấy ?

Trả lời:

Nhạc điệu bài thơ được tạo nên từ nhiều yếu tố :

– Thể thơ năm chữ nhẹ nhàng, tha thiết, gần với dân ca, gieo vần liền tạo sự liền mạch cho cảm xúc.

– Sự hài hòa giữa hình ảnh tự nhiên, giản dị với hình ảnh giàu ý nghĩa biểu trưng.

– Ngôn ngữ thơ trong sáng, giàu hình ảnh, giàu cảm xúc với các ẩn dụ, điệp ngữ.

– Mạch cảm xúc mạch ý, tạo nên ý thơ tự nhiên mà chặt chẽ

Trả lời:

– Nhan đề : Mùa xuân nho nhỏ không chỉ là mùa xuân đất trời mà còn là mùa xuân đời người, nhỏ bé với khát khao cống hiến góp một mùa xuân nhỏ vào mùa xuân lớn của dân tộc. Đó không chỉ là ước nguyện cuối cùng mà là ước nguyện suốt đời của nhà thơ Thanh Hải

– Chủ đề trước mùa xuân thiên bài thơ : rung cảm nhiên, đất nước và khát vọng cống hiến cho đất nước, cho cuộc đời.

Luyện tập

Tác giả ước mơ được hi sinh, được cống hiến. Ước mơ cháy bỏng của tác giả sôi tràn nhiệt huyết, căng tràn nhựa hi sinh, thổi phồng lên một niềm tin bất diệt. Tác giả mơ ước nhưng chỉ nguyện “làm” một cành hoa, một con chim hót. Tác giả như nguyện rằng mình sẽ làm, vâng sẽ làm một tiếng chim, một cành hoa đế góp vào vườn hoa muôn hương muôn sắc, rộn rã tiếng chim. Một cành hoa, một tiếng chim để tô điểm cho phong cảnh mùa xuân tươi đẹp. Đó là ước nguyện lạ thường, không phải nó cao siêu vĩ đại mà tại nó gần gũi. Quá, đáng yêu quá. Uớc được tô điểm cho mùa xuân, được góp phần tạo dựng mùa xuân là tác giả đã nguyện hi sinh, nguyện công hiến cho sự phồn vinh của đất nước.

2. SOẠN VĂN MÙA XUÂN NHO NHỎ CHI TIẾT

3. SOẠN VĂN MÙA XUÂN NHO NHỎ HAY NHẤT

Soạn văn: Mùa xuân nho nhỏ (chi tiết)

Đề bài học sinh xem bên trên.

Lời giải

Bố cục

4 phần:

– Khổ 1: Cảm xúc trước mùa xuân thiên nhiên.

– Khổ 2 + 3: Cảm xúc về mùa xuân của đất nước.

– Khổ 4 + 5: Ước nguyện của tác giả.

– Khổ 6: Lời ngợi ca quê hương đất nước qua điệu dân ca xứ Huế.

ND chính

Bài thơ là tiếng lòng tha thiết yêu mến và gắn bó với đất nước, với cuộc đời, thể hiện ước nguyện chân thành của nhà thơ được cống hiến cho đất nước, góp một “mùa xuân nho nhỏ” của mình vào mùa xuân lớn của dân tộc.

Đọc hiểu văn bản

Câu 1

Đọc nhiều lần bài thơ và tìm hiểu mạch cảm xúc trong bài (gợi ý: từ cảm xúc về thiên nhiên, đất nước dẫn đến suy nghĩ, ước nguyện của tác giả). Từ việc nhận ra mạch cảm xúc, hãy nêu bố cục của bài thơ.

Trả lời:

Bài thơ Mùa xuân nho nhỏ được triển khai theo mạch cảm xúc như sau:

Từ mùa xuân của thiên nhiên, đất trời, mạch cảm xúc và tư tưởng của tác giả dẫn đến mùa xuân của đất nước, của cách mạng và sau cùng là mùa xuân nho nhỏ của mỗi con người trong mùa xuân lớn của đât nước. Nói một cách khác, cảm xúc trước mùa xuân của thiên nhiên đất nước trong lao động và chiến đấu, nghĩ về đất nước vất vả gian lao nhưng vần đi lên phía trước, nhà thơ nêu lên ước nguyện làm một Mùa xuân nho nhỏ dâng cho đời, góp vào mùa xuân lớn của đât nước.

Bài thơ có thể chia làm 4 phần:

– Phần 1 ( khổ thơ đầu): cảm xúc tác giả trước mùa xuân thiên nhiên, đất trời

– Phần 2 (hai khổ thơ tiếp): hình ảnh mùa xuân qua người cầm súng và người ra đồng

– Phần 3 ( hai khổ thơ tiếp): ước nguyện chân thành được cống hiến của tác giả

– Phần cuối (khổ cuối): Tình yêu xứ Huế.

Câu 2

Mùa xuân của thiên nhiên, đất nước đã được miêu tả như thế nào qua những hình ảnh, màu sắc, âm thanh trong hai khổ thơ đầu?

Trả lời:

– Khổ thơ đầu với sáu dòng thơ đã mở ra khung cảnh mùa xuân thiên nhiên tươi đẹp:

+ Hình ảnh: con chim hót, một bông hoa, dòng sông

+ Màu sắc: tím, xanh, trong

Cảm xúc bồi hồi, rộn ràng của tác giả trước cảnh vật thiên nhiên xứ Huế:

+ Tác giả trân trọng sự sống (tôi đưa tay tôi hứng)

+ Nghệ thuật ẩn dụ chuyển đổi cảm giác, các yếu tố hữu hình, cảm nhận bởi nhiều giác quan.

– Khổ thơ thứ hai thể hiện tình yêu với mùa xuân đất nước:

+ Mùa xuân đất nước cụ thể hóa bằng hình ảnh người cầm súng, người ra đồng

+ Suy ngẫm và chiêm nghiệm của tác giả khi nhìn thấy “lộc” từ mùa xuân đất nước

+ Từ láy “hối hả” và “xôn xao” thể hiện nhịp phát triển, thời kì mới của đất nước

+ So sánh đất nước với vì sao: sự trường tồn vững bền của đất nước

⇒ Hình ảnh mùa xuân tự nhiên và đất nước đối sánh với nhau qua lăng kính yêu cuộc đời, khao khát sống của tác giả.

Câu 3

Phân tích đoạn thơ “Ta làm con chim hót… Dù là khi tóc bạc” (chú ý những hình ảnh biểu tượng, từ ngữ và cách diễn đạt rất gợi cảm thể hiện một ước nguyện chân thành của tác giả). Đoạn thơ ấy gợi cho em những cảm nghĩ gì về ý nghĩa cuộc sống của mỗi con người.

Trả lời:

– Khổ thơ thể hiện ước nguyện chân thành của nhà thơ:

Hình ảnh:

+ Con chim hót, một cành hoa: nguyện ước muốn sống có ích và được cống hiến.

+ Nốt trầm: âm thanh nâng đỡ những âm thanh khác, cống hiến thầm lặng.

Biện pháp nghệ thuật:

+ Điệp ngữ “ta làm” thể hiện khát khao chân thành được hòa nhập vào cuộc sống, góp phần vào cuộc đời chung, của đất nước.

+ Ẩn dụ: con chim, cành hoa, nốt trầm ẩn dụ cho những điều đẹp đẽ của cuộc đời.

→ Khổ thơ thể hiện ước nguyện cống hiến chân thành của tác giả cho cuộc đời, cho đất nước.

– Cuộc sống của mỗi người: cần biết cống hiến và cho đi để cuộc sống trở nên ý nghĩa hơn.

Câu 4

Bài thơ có nhạc điệu trong sáng, thiết tha, gợi cảm, gần gũi với dân ca. Những yếu tố như thể thơ, cách ngắt nhịp, gieo vần, điệp ngữ,… đã được sử dụng như thế nào để tạo được nhạc điệu ấy ?

Trả lời:

– Thể thơ ngũ ngôn: gần gũi với các làn điệu dân ca, đặc biệt là dân ca miền Trung, vốn có âm hưởng dìu dặt, nhẹ nhàng, tha thiết, ở đây, Thanh Hải lại khéo dùng lối gieo vần liền giữa các khổ thơ đã tạo thành sự liền mạch cảm xúc cho cả bài thơ.

– Hình ảnh: những hình ảnh đẹp của thiên nhiên, những hình ảnh tự nhiên và giản dị giàu ý nghĩa tượng trưng khái quát để nói lên ước nguyện thiết tha của mình.

– Giọng điệu: giọng điệu bài thơ có sự biến hóa phù hợp đoạn đầu vui tươi say mê, trầm lắng, nghiêm trang ở đoạn giữa và sôi nổi thiết tha ở đoạn khép lại.

Câu 5

Trả lời:

– Đây là một nhan đề độc đáo, mới lạ với sự kết hợp của danh từ “mùa xuân” và tính từ “nho nhỏ”.

– Thể hiện vẻ đẹp của đất trời khi nhắc tới mùa xuân.

– Thể hiện ước nguyện chân thành của tác giá: ví mình như là một mùa xuân nhỏ bé để cống hiến cho mùa xuân lớn của cuộc đời.

Luyện tập

Mở đầu bài thơ, tác giả đã phác họa lên một bức tranh mùa xuân trước mắt chúng ta giữa khung cảnh thiên nhiên và đất trời, vũ trụ:

Mọc giữa dòng sông xanh Một bông hoa tím biếc Ơi! Con chim chiền chiện Hót chi mà vang trời…

Khung cảnh mùa xuân dần dần được hiện ra với một vẻ đẹp thật bình dị, đơn sơ nhưng cũng không kém phần nên thơ và sâu sắc. Ở đây, mùa xuân của Thanh Hải đến với ta không rực rỡ kiêu sa với cành đào Hà Nội, với những nụ mai vàng đang phô trương sắc thắm, mà chỉ đơn giản là một bông hoa tím đang mọc lên giữa dòng sông nước xanh như lọc. Cành hoa nghiêng mình xuống mặt nước tựa như gương ấy để nổi bật lên trên một khung trời được in bóng dưới lòng sông, với màu sắc thật nhẹ, thật hài hòa mà cũng rất dễ thương, Thanh Hải đã tạo nên cho bức tranh mùa xuân của mình một nét gì đó vô cùng độc đáo. Và bức tranh ấy lại càng được đẹp hơn, có “hồn” khi cái màu tím kia được nhà thơ tô đậm lên thành “tím biếc”. Gam màu ấy đã được tô vẽ vào bức tranh thật khéo léo, tài tình, làm cho người đọc chúng ta có thể hình dung ra ngay trước mắt cả một bông hoa tím biếc, thật nhỏ, thật xinh, nhưng dường như cũng có đủ khả năng để nhuộm tím cả bầu trời, cả không gian mùa xuân đang căng tràn sức sống. Cái màu tím ấy lan ra, chơi vơi, và khẽ lay động theo những ngọn gió xuân đang thổi lên từ lòng sông xanh mát rượi. Cảnh vật mùa xuân trong bài thơ có lẽ cũng bình dị, giản đơn, và thâm trầm, tĩnh lặng như vùng đất miền Trung quê hương tác giả. Xứ Huế vốn nổi tiếng mộng mơ với núi Ngự sông Hương, với những điệu hò mái nhì mái đẩy, giờ lại càng thêm xinh đẹp dưới ngòi bút tô vẽ của nhà thơ…

Soạn văn: Mùa xuân nho nhỏ (hay nhất)

Đề bài học sinh xem bên trên.

Lời giải

Đọc hiểu văn bản

Câu 1 (Trang 57 sgk ngữ văn 9 tập 2)

Từ cảm xúc trước mùa xuân của thiên nhiên, trời đất đến mùa xuân của con người thể hiện khát vọng được cống hiến

– Phần 1 ( khổ thơ đầu): cảm xúc tác giả trước mùa xuân thiên nhiên, đất trời

– Phần 2 (hai khổ thơ tiếp): hình ảnh mùa xuân qua người cầm súng và người ra đồng

– Phần 3 ( hai khổ thơ tiếp): ước nguyện chân thành được cống hiến của tác giả

– Phần cuối (khổ cuối): Tình yêu xứ Huế

Câu 2 (Trang 57 sgk ngữ văn 9 tập 2)

Mùa xuân thiên nhiên, đất trời xứ Huế:

+ Hoa tím biếc, dòng sông xanh, chim chiền chiện hót vang trời

+ Không gian rộng lớn, bao la, màu sắc đặc trưng của Huế (tím, xanh), hòa với âm thanh sự sống

– Cảm xúc bồi hồi, rộn ràng của tác giả trước cảnh vật thiên nhiên xứ Huế

+ Tác giả trân trọng sự sống (tôi đưa tay tôi hứng)

+ Nghệ thuật ẩn dụ chuyển đổi cảm giác, các yếu tố hữu hình, cảm nhận bởi nhiều giác quan

– Hai câu thơ thể hiện tình yêu thiên nhiên và sự sống tha thiết của nhà thơ

– Khổ thơ thứ hai thể hiện tình yêu với mùa xuân đất nước:

+ Mùa xuân đất nước cụ thể hóa bằng hình ảnh người cầm súng, người ra đồng

+ Suy ngẫm và chiêm nghiệm của tác giả khi nhìn thấy “lộc” từ mùa xuân đất nước

+ Từ láy “hối hả” và “xôn xao” thể hiện nhịp phát triển, thời kì mới của đất nước

+ So sánh đất nước với vì sao: sự trường tồn vững bền của đất nước

⇒ Hình ảnh mùa xuân tự nhiên và đất nước đối sánh với nhau qua lăng kính yêu cuộc đời, khao khát sống của tác giả

Câu 3 (trang 57 sgk ngữ văn 9 tập 2)

– Hình ảnh có tính biểu tượng trong khổ thơ 4, 5:

+ Con chim hót, một cành hoa: nguyện ước muốn sống có ích và được cống hiến

+ Nốt trầm: âm thanh nâng đỡ những âm thanh khác, cống hiến thầm lặng

– Điệp ngữ “ta làm” thể hiện khát khao chân thành được hòa nhập vào cuộc sống, góp phần vào cuộc đời chung, của đất nước

– Cách diễn đạt giản dị, chân thành thông qua những hình ảnh gần gũi, thân thuộc

→Khổ thơ thể hiện ước nguyện cống hiến chân thành của tác giả cho cuộc đời, cho đất nước.

– Qua cách diễn đạt của tác giả, em nghĩ, khi sống và cống hiến hết mình sẽ thấy bản thân và cuộc đời có ý nghĩa, có giá trị

+ Cuộc đời mỗi người chỉ sống một lần, vì thế nên tận dụng quỹ thời gian, sức trẻ để sống ý nghĩa và yêu thương

Câu 4 (trang 57 sgk ngữ văn 9 tập 2)

– Thể thơ năm chữ gắn với làn điệu dân ca, đặc biệt dân ca miền Trung. Âm hưởng nhẹ nhàng, tha thiết

– Cách gieo vần giữa các khổ thơ góp phần làm nên sự liền mạch của cảm xúc

– Kết hợp với các hình ảnh tự nhiên giản dị (hoa tím, chim hót, vì sao…), hình ảnh biểu trưng, khái quát (đất nước, vì sao…)

– Giọng điệu tươi vui, say sưa, trầm lắng, có lúc lại thiết tha bộc bạch tâm niệm

Câu 5 (trang 57 sgk ngữ văn 9 tập 2)

Nhan đề Mùa xuân nho nhỏ thể hiện sáng tạo độc đáo của Thanh Hải. Nhiều nhà thơ viết về mùa xuân với nhiều sắc thái, cung bậc khác nhau: mùa xuân chín (Hàn Mặc Tử), Mùa xuân xanh (Nguyễn Bính), Xuân ý, Xuân lòng (Tố Hữu).

Bài thơ này, mùa xuân nho nhỏ thể hiện khát khao, ước nguyện chân thành của nhà thơ muốn được cống hiến, làm đẹp cho đời

Luyện tập

Mọc giữa dòng sông xanh

Một bông hoa tím biếc

Ơi con chim chiền chiện

Hót chi mà vang trời

Từng giọt long lanh rơi

Tôi đưa tay tôi hứng.

Khổ thơ đầu mở một bức tranh mùa xuân thiên nhiên bình dị, đơn sơ nhưng không kém phần nên thơ và sâu sắc. Mùa xuân của Thanh Hải chỉ đơn giản là một bông hoa tím mọc lên giữa dòng sông xanh, và tiếng chim chiền chiện trong trẻo, màu sắc nhẹ, hài hòa, tràn đầy sức sống. Những thanh âm, màu sắc, hình ảnh ấy kết tụ thành “giọt long lanh”, để rồi tác giả không ngần ngại mà “hứng” lấy. Mùa xuân đất trời thiên nhiên tươi đẹp không chỉ được cảm nhận bằng thị giác, thính giác, mà còn bằng xúc giác nữa.

Ý nghĩa – Giá trị

– Về nội dung: Học sinh cảm nhận được tiếng lòng tha thiết yêu mến và gắn bó với đất nước, với cuộc đời và ước nguyện chân thành muốn được cống hiến cho đất nước của nhà thơ.

– Về nghệ thuật: Học sinh phân tích được giá trị biểu đạt của thể thơ năm tiếng, với nhạc điệu trong sáng, tha thiết, gần gũi với dân ca cũng như những hình ảnh đẹp, giản dị mà giàu tính biểu cảm, cùng những ẩn dụ, so sánh chuyển đổi cảm giác mà tác giả sử dụng.

Soạn Bài: Mùa Xuân Nho Nhỏ / 2023

Soạn bài: Mùa xuân nho nhỏ

Bố cục:

– Khổ đầu (6 dòng thơ): cảm xúc trước mùa xuân của thiên nhiên, đất trời.

– Hai khổ 2, 3 (từ “Mùa xuân người cầm súng” đến “cứ đi lên phía trước”): hình ảnh mùa xuân đất nước.

– Hai khổ 4, 5 (từ “Ta làm con chim hót” đến “Dù là khi tóc bạc”): những suy nghĩ và ước nguyện của nhà thơ trước thiên nhiên đất nước.

– Khổ thơ cuối: Lời ca ngợi quê hương, đất nước qua điệu ca Huế.

Hướng dẫn soạn bài

Câu 1 (trang 57 sgk Văn 9 Tập 2):

Đầu tiên là cảm xúc của nhà thơ với mùa xuân của thiên nhiên đất nước, sau đó là cảm xúc về mùa xuân của mỗi người trong mùa xuân đất nước. Cuối cùng là khát vọng được dâng hiến “mùa xuân nho nhỏ” của bản thân vào mùa xuân cuộc đời chung.

Qua đó, có thể chia văn bản thành 4 phần:

– Khổ đầu (6 dòng thơ): cảm xúc trước mùa xuân của thiên nhiên, đất trời.

– Hai khổ 2, 3: hình ảnh mùa xuân đất nước.

– Hai khổ 4, 5: những suy nghĩ và ước nguyện của nhà thơ trước thiên nhiên đất nước.

– Khổ thơ cuối: Lời ca ngợi quê hương, đất nước qua điệu ca Huế.

Câu 2 (trang 57 sgk Văn 9 Tập 2):

Mùa xuân trong khổ thơ đầu là mùa xuân của thiên nhiên, đất trời với: dòng sông xanh, bông hoa tím biếc, tiếng chim chiền chiện hót vang trời. Thanh Hải đã vẽ ra bức tranh thiên nhiên tươi đẹp với không gian cao rộng, dòng sông, mặt đất, bầu trời bao la, màu sắc tươi thắm (sông xanh, hoa tím biếc), âm thanh (tiếng chim chiền chiện) của mùa xuân.

Cảm xúc của tác giả trước cảnh mùa xuân được diễn tả qua hai câu thơ:

Từng giọt long lanh rơi

Tôi đưa tay tôi hứng.

Có thể hiểu “từng giọt” là “những giọt mùa xuân”, là sự chuyển đổi các cảm giác, từ màu sắc, âm thanh, hình ảnh… sang hình khối, đường nét, một sự cụ thể hoá những yếu tố vô hình (âm thanh, màu sắc…) thành một yếu tố hữu hình, có thể cảm nhận được bằng nhiều giác quan. Đó là niềm say mê của nhà thơ trước cảnh mùa xuân.

Câu 3 (trang 57 sgk Văn 9 Tập 2):

Đoạn thơ là khát vọng được hoà nhập vào cuộc sống, được cống hiến phần tốt đẹp của mình cho cuộc đời chung, cho đất nước.

Điều đó thể hiện trong những hình ảnh tự nhiên, giản dị và đẹp. Nhà thơ đã dùng những hình ảnh đẹp của thiên nhiên để nói lên ước nguyện của mình: muốn “làm con chim hót”, muốn “làm một cành hoa”… Đó là ước muốn được sống có ích, cống hiến cho đời, là một lẽ tự nhiên như con chim mang đến tiếng hót, như bông hoa toả hương sắc, mang đến vẻ đẹp cho cuộc đời.

Đoạn thơ gợi cho ta những suy nghĩ sâu sắc về ý nghĩa cuộc sống của mỗi con người. Cuộc sống chỉ có ý nghĩa khi con người biết sống, biết chăm lo cho cuộc đời chung và có thể đóng góp những gì tốt đẹp của mình cho cuộc đời chung, cho đất nước.

Câu 4 (trang 57 sgk Văn 9 Tập 2): Bài thơ có nhịp điệu trong sáng, tha thiết, gần gũi với dân ca. Tác giả đã sử dụng các yếu tố như thể thơ, cách ngắt nhịp, cách gieo vần, cách sử dụng các điệp từ, điệp ngữ rất hiệu quả:

– Thể thơ năm chữ gắn liền với các điệu dân ca, nhất là dân ca miền Trung, có âm hưởng nhẹ nhàng, tha thiết.

– Cách gieo vần liền giữa các khổ thơ cũng tạo nên sự liền mạch cho cảm xúc.

– Hình ảnh tự nhiên giản dị (bông hoa tím, tiếng chim hót, vì sao…) với các hình ảnh giàu ý nghĩa biểu trưng, khái quát (đất nước như vì sao…).

– Ý thơ xoay quanh hình ảnh mùa xuân, từ mùa xuân của đất trời đến mùa xuân của quê hương đất nước.

– Giọng điệu của bài thơ biến đổi thể hiện tâm trạng của tác giả: vui, say sưa ở đoạn đầu, trầm lắng, thiết tha khi bộc bạch tâm niệm, sôi nổi, tha thiết ở đoạn kết.

Câu 5 (trang 57 sgk Văn 9 Tập 2):

Nhan đề “Mùa xuân nho nhỏ” là sự sáng tạo của tác giả, gửi gắm ước muốn được góp “mùa xuân nho nhỏ” của bản thân vào mùa xuân của cuộc đời. Đó là khát vọng được sống có ích, được cống hiến cho xã hội.

Luyện tập

(Học sinh có thể tự chọn khổ thơ để viết đoạn văn)

Ví dụ:

Một mùa xuân nho nhỏ

Lặng lẽ dâng cho đời

Dù là tuổi hai mươi

Dù là khi tóc bạc.

Mùa xuân nho nhỏ là tác phẩm được nhà thơ Thanh Hải sáng tác vào những ngày cuối đời mình, khi ông đang nằm trên giường bệnh. Bài thơ là những gửi gắm về khát vọng được sống có ích, được cống hiến cho xã hội. Đoạn thơ chính là lời tác giả bộc bạch về khát vọng của bản thân. Trong khung cảnh mùa xuân của thiên nhiên và đất nước, Thanh Hải muốn được dâng hiến “mùa xuân nho nhỏ” của bản thân mình vào mùa xuân chung của cuộc đời. Tính từ “nho nhỏ” và “lặng lẽ” đã thể hiện được đức tính khiêm tốn tốt đẹp của tác giả, ông muốn được cống hiến mà không cần được biết tới, chỉ muốn lặng lẽ đem những gì tốt đẹp nhất cho cuộc sống. Khát vọng ấy luôn luôn nguyên vẹn, cháy hừng hực nhiệt huyết cho dù là khi còn trẻ hay là khi về già. Đây chính là một thông điệp sống cao đẹp, có ý nghĩa gửi tới chúng ta.